Dit soort dingen zie/zag je in films of documentaires, leuk om het uit eerste hand te 'horen'
Gr.
Annelies
Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
-
Annelies
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Interessant om dit allemaal te lezen!
Dit soort dingen zie/zag je in films of documentaires, leuk om het uit eerste hand te 'horen'
Gr.
Annelies
Dit soort dingen zie/zag je in films of documentaires, leuk om het uit eerste hand te 'horen'
Gr.
Annelies
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Dat klopt, ook in Zweden heeft men shelters in de bergen uitgehakt, maar ook in bijv Kosovo waren er op het vliegveld van Pristina grote hangars in een uitgeholde heuvel te vinden. Handig als je in een land met bergen woont!wattman schreef: In Zwitserland heb je trouwens verborgen shelters in de bergen. Verder weet ik van mijn afgelopen vakantie daar dat op het vliegveld van Interlaken een goed zicht hebt op de shelters van het vliegveld, en dat er daar - als ik het goed heb gezien - nog wat kleine bunkertjes op het veld staan.
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Koude Oorlog 4.
Bunkers in Nederland - deel 1
Tijdens mijn twee plaatsingen in Zeist, bij het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten(CTL) hield ik mij voornamelijk bezig met NATO plannen en Tacevals. Over beide onderwerpen is veel te schrijven, maar dat komt later in een apart artikeltje nog aan bod.
In de jaren ’50 was de Kon. Luchtmacht (KLu) verdeeld in een 5-tal Commando’s. Twee van die Commando’s hadden direct te maken met de inzet van vliegtuigen. Dat waren het Commando Luchtverdediging (CLV) in Zeist en het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten in Zeelst (bij Eindhoven). Ergens rond 1975 zijn als bezuinigingsmaatregel (‘voor het verbeteren van de efficiency’…heette het dan) beide Commando’s samengevoegd op de locatie Zeist .
Daarnaast bestond er op een andere locatie in Zeist het Commando Luchtmacht Opleidingen, oorspronkelijk afkomstig uit Arnhem, dat later ook bij het ‘grote’ CTL werd gevoegd.
In oorlogstijd werd de Oorlogscommandostructuur van de KLu van kracht. De beide Commando’s CTL en CLO werden dan samengevoegd en vormden de Reserve Oorlogsstaf van de Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten uit Den Haag. Dat klinkt ingewikkeld, maar de uitleg is tamelijk simpel. Men ging er van uit dat Den Haag met al zijn staven al in een vroeg stadium van een conflict zou worden aangevallen en mogelijk uitgeschakeld. In dat geval zou de reserve oorlogsstaf in Zeist het bevel over de KLu naadloos overnemen. Na latere reorganisaties werd dit de OS/TL genoemd, de Oorlogs Staf Tactische Luchtstrijdkrachten.
Deze oorlogsstaf zat in de vroegere Duitse Caesar bunker aan de De Breullaan in Driebergen. Het gebouw was in 1952 door de KLu als SOC in gebruik genomen, eind jaren’50 veranderde de functie van het gebouw en werd het de oorlogscommandopost van het CLV en later het CTL. In de jaren’50 is de bunker gecamoufleerd door er bakstenen muren met valse ramen omheen te zetten. Deze camouflage heeft er tot het einde omheen gestaan.
De bunker was doorlopend bezet door het personeel van het Verbindingscentrum en de bewaking. De commandopost werd alleen tijdens de 2-jaarlijkse oefening WINTEX volledig bezet. Hier zou ik iets over de diverse NATO-oefeningen moeten uitleggen, maar om het overzicht te behouden doe ik dat achter aan dit stukje.
Toen ik in 1979 voor de eerste keer in Zeist werd geplaatst, ontdekte ik tot mijn verbazing dat ik de bunker en de grote oefeningen in mijn portefeuille had. Bij mijn eerste bezoek trof ik een koud en donker gebouw aan. Om er een beetje redelijk functionerende commandopost van te maken moest er een hoop gebeuren. De indeling mocht niet worden veranderd, maar met een aantal ingrepen, zoals projectoren voor de kaarten en informatieborden aan de muur werd het geheel wat gemoderniseerd. De grote hal werd bezet door de Sectie Logisitiek, die uit allerlei verschillende bureaus bestond zoals: Bewapening, Transport, Electronica, Radio en Radar en nog wat meer.
Dit plaatje uit het boek ‘BandBox’ van Cees Hogendijk vond ik ergens op internet. Het zag er in mijn tijd precies hetzelfde uit, alleen de plottafel was verdwenen.
In de glazen hokken waren de kantoren voor de Commandant en zijn Hoofdofficier toegevoegd (dat was ik zelf ) in het midden, links en rechts daarvan de Sectie Luchtoperaties, Grondverdediging, en functionarissen als een juridisch en een medisch adviseur. Verder de Verbindingsdienst en de Personeelsdienst op de bovenste verdieping. Omdat de KLu in oorlogstijd onder operationeel NATO- commando stond, was de OS TL niet rechtstreeks betrokken bij de planning van luchtoperaties, dit gebeurde door NATO in het Joint Operations Centre in ‘de Berg’ in Maastricht. Om een goed oog te houden op de operaties werd altijd een National Liaison Team onder leiding van een vlieger naar Maastricht gestuurd. Per telex of door gebruik te maken van een speciale beveiligde telefoon konden zaken tussen de OS/TOL en het liaison Team bij NATO in Maastricht worden besproken. Die beveiligde telefoon was een onding. Het vervormde je stem enorm en je moest daarom heel langzaam praten. Het vervormde ook de achtergrondgeluiden, zodat iemand continu klonk alsof hij onder invloed van geestverruimende middelen was!
In de OS/TL draaiden we met 3 ploegen, 12 uur op, 24 uur af – dat kun je heel lang volhouden. Het grootste probleem was dat de bunker maar heel langzaam opwarmde en pas tegen het einde van een oefening warm werd. Bij de volgende WINTEX, twee jaar later, lieten we de verwarming 2 weken van tevoren aanzetten, en dat verbeterde de situatie aanmerkelijk.
Verder nog een aardige anekdote. Op een zeker moment waren in de bunker aparte damestoiletten aangelegd. Toen wij de bunker betrokken was het verplicht om een evacuatieoefening te houden. Onder grote hilariteit ontdekten we dat de damestoiletten ervoor waren gebouwd, en dat je het noodluik alleen via het linker damestoilet kon bereiken!
De bunker is verkocht en is nu een kantoorgebouw. Een van de zijwanden is van echte ramen voorzien zodat licht en lucht naar binnen kunnen komen.
NATO Commando Post Oefeningen (CPX)
CPX waren oefeningen voor staven, waar dus geen troepeneenheden in het veld meespeelden, maar alleen tussen staven werd gespeeld. Er waren er drie waar de KLu aan meedeed:
WINTEX/CIMEX , CRESTED EAGLE, ABLE ARCHER.
WINTEX werd in februari/maart van de oneven jaren gehouden. Hieraan deden alle militaire staven in Nederland mee, maar ook de diverse Ministeries, en organisaties als de NS. Er was zelfs een oefenministerraad, zodat de politici hun rol mee konden spelen. De oefening duurde 2 weken 24 uur per dag. De hoeveelheden heen en weer vliegende telexberichten waren gigantisch, en na een paar dagen liep het hele systeem ‘vol’ en vervolgens ook vast. Iedereen zat met grote hoeveelheden papier om zich heen. Soms werd midden in de oefening een pauze ingelast, zodat alle berichten weer een beetje binnen normale tijden aankwamen. Voor onze staf en de KLu-onderdelen liep de oefening vaak erg traag en het was dus niet erg opwindend. Het ging allemaal over de hogere besluitvorming op NATO en Regeringsniveau. We kregen daarom niet alles mee wat er speelde.
CRESTED EAGLE, werd in de even jaren gehouden. Een oefening van een week, met een duidelijk hoger tempo, vooral omdat het politieke deel daar niet werd gespeeld. We deden als staf niet alle jaren mee, en soms met een beperkte bezetting.
ABLE ARCHER, een oefening op het hoogste niveau, waar wij als OS/TL niet aan meespeelden. Alleen de Luchtmachtstaf speelde in deze oefening. Het doel was het beoefenen van de procedures rond de inzet van atoomwapens. Daar is ergens begin jaren ’80 nog eens bijna ellende van gekomen, toen de Russen zichzelf hadden wijsgemaakt dat oefening Able Archer een dekmantel was voor een aanval op de Sovjet Unie. De Russen hebben toen hun nucleaire strijdkrachten op een hoge staat van paraatheid gebracht om het Westen onmiddellijk aan te kunnen vallen. Gelukkig is er niets gebeurd, maar het schijnt heel dichtbij een ramp geweest te zijn. Dit alles is pas na 1989 in de openbaarheid gekomen.
Het volgende stukje gaat over NATO plannen en de bunkers in Den Haag.
Bunkers in Nederland - deel 1
Tijdens mijn twee plaatsingen in Zeist, bij het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten(CTL) hield ik mij voornamelijk bezig met NATO plannen en Tacevals. Over beide onderwerpen is veel te schrijven, maar dat komt later in een apart artikeltje nog aan bod.
In de jaren ’50 was de Kon. Luchtmacht (KLu) verdeeld in een 5-tal Commando’s. Twee van die Commando’s hadden direct te maken met de inzet van vliegtuigen. Dat waren het Commando Luchtverdediging (CLV) in Zeist en het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten in Zeelst (bij Eindhoven). Ergens rond 1975 zijn als bezuinigingsmaatregel (‘voor het verbeteren van de efficiency’…heette het dan) beide Commando’s samengevoegd op de locatie Zeist .
Daarnaast bestond er op een andere locatie in Zeist het Commando Luchtmacht Opleidingen, oorspronkelijk afkomstig uit Arnhem, dat later ook bij het ‘grote’ CTL werd gevoegd.
In oorlogstijd werd de Oorlogscommandostructuur van de KLu van kracht. De beide Commando’s CTL en CLO werden dan samengevoegd en vormden de Reserve Oorlogsstaf van de Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten uit Den Haag. Dat klinkt ingewikkeld, maar de uitleg is tamelijk simpel. Men ging er van uit dat Den Haag met al zijn staven al in een vroeg stadium van een conflict zou worden aangevallen en mogelijk uitgeschakeld. In dat geval zou de reserve oorlogsstaf in Zeist het bevel over de KLu naadloos overnemen. Na latere reorganisaties werd dit de OS/TL genoemd, de Oorlogs Staf Tactische Luchtstrijdkrachten.
Deze oorlogsstaf zat in de vroegere Duitse Caesar bunker aan de De Breullaan in Driebergen. Het gebouw was in 1952 door de KLu als SOC in gebruik genomen, eind jaren’50 veranderde de functie van het gebouw en werd het de oorlogscommandopost van het CLV en later het CTL. In de jaren’50 is de bunker gecamoufleerd door er bakstenen muren met valse ramen omheen te zetten. Deze camouflage heeft er tot het einde omheen gestaan.
De bunker was doorlopend bezet door het personeel van het Verbindingscentrum en de bewaking. De commandopost werd alleen tijdens de 2-jaarlijkse oefening WINTEX volledig bezet. Hier zou ik iets over de diverse NATO-oefeningen moeten uitleggen, maar om het overzicht te behouden doe ik dat achter aan dit stukje.
Toen ik in 1979 voor de eerste keer in Zeist werd geplaatst, ontdekte ik tot mijn verbazing dat ik de bunker en de grote oefeningen in mijn portefeuille had. Bij mijn eerste bezoek trof ik een koud en donker gebouw aan. Om er een beetje redelijk functionerende commandopost van te maken moest er een hoop gebeuren. De indeling mocht niet worden veranderd, maar met een aantal ingrepen, zoals projectoren voor de kaarten en informatieborden aan de muur werd het geheel wat gemoderniseerd. De grote hal werd bezet door de Sectie Logisitiek, die uit allerlei verschillende bureaus bestond zoals: Bewapening, Transport, Electronica, Radio en Radar en nog wat meer.
Dit plaatje uit het boek ‘BandBox’ van Cees Hogendijk vond ik ergens op internet. Het zag er in mijn tijd precies hetzelfde uit, alleen de plottafel was verdwenen.
In de glazen hokken waren de kantoren voor de Commandant en zijn Hoofdofficier toegevoegd (dat was ik zelf ) in het midden, links en rechts daarvan de Sectie Luchtoperaties, Grondverdediging, en functionarissen als een juridisch en een medisch adviseur. Verder de Verbindingsdienst en de Personeelsdienst op de bovenste verdieping. Omdat de KLu in oorlogstijd onder operationeel NATO- commando stond, was de OS TL niet rechtstreeks betrokken bij de planning van luchtoperaties, dit gebeurde door NATO in het Joint Operations Centre in ‘de Berg’ in Maastricht. Om een goed oog te houden op de operaties werd altijd een National Liaison Team onder leiding van een vlieger naar Maastricht gestuurd. Per telex of door gebruik te maken van een speciale beveiligde telefoon konden zaken tussen de OS/TOL en het liaison Team bij NATO in Maastricht worden besproken. Die beveiligde telefoon was een onding. Het vervormde je stem enorm en je moest daarom heel langzaam praten. Het vervormde ook de achtergrondgeluiden, zodat iemand continu klonk alsof hij onder invloed van geestverruimende middelen was!
In de OS/TL draaiden we met 3 ploegen, 12 uur op, 24 uur af – dat kun je heel lang volhouden. Het grootste probleem was dat de bunker maar heel langzaam opwarmde en pas tegen het einde van een oefening warm werd. Bij de volgende WINTEX, twee jaar later, lieten we de verwarming 2 weken van tevoren aanzetten, en dat verbeterde de situatie aanmerkelijk.
Verder nog een aardige anekdote. Op een zeker moment waren in de bunker aparte damestoiletten aangelegd. Toen wij de bunker betrokken was het verplicht om een evacuatieoefening te houden. Onder grote hilariteit ontdekten we dat de damestoiletten ervoor waren gebouwd, en dat je het noodluik alleen via het linker damestoilet kon bereiken!
De bunker is verkocht en is nu een kantoorgebouw. Een van de zijwanden is van echte ramen voorzien zodat licht en lucht naar binnen kunnen komen.
NATO Commando Post Oefeningen (CPX)
CPX waren oefeningen voor staven, waar dus geen troepeneenheden in het veld meespeelden, maar alleen tussen staven werd gespeeld. Er waren er drie waar de KLu aan meedeed:
WINTEX/CIMEX , CRESTED EAGLE, ABLE ARCHER.
WINTEX werd in februari/maart van de oneven jaren gehouden. Hieraan deden alle militaire staven in Nederland mee, maar ook de diverse Ministeries, en organisaties als de NS. Er was zelfs een oefenministerraad, zodat de politici hun rol mee konden spelen. De oefening duurde 2 weken 24 uur per dag. De hoeveelheden heen en weer vliegende telexberichten waren gigantisch, en na een paar dagen liep het hele systeem ‘vol’ en vervolgens ook vast. Iedereen zat met grote hoeveelheden papier om zich heen. Soms werd midden in de oefening een pauze ingelast, zodat alle berichten weer een beetje binnen normale tijden aankwamen. Voor onze staf en de KLu-onderdelen liep de oefening vaak erg traag en het was dus niet erg opwindend. Het ging allemaal over de hogere besluitvorming op NATO en Regeringsniveau. We kregen daarom niet alles mee wat er speelde.
CRESTED EAGLE, werd in de even jaren gehouden. Een oefening van een week, met een duidelijk hoger tempo, vooral omdat het politieke deel daar niet werd gespeeld. We deden als staf niet alle jaren mee, en soms met een beperkte bezetting.
ABLE ARCHER, een oefening op het hoogste niveau, waar wij als OS/TL niet aan meespeelden. Alleen de Luchtmachtstaf speelde in deze oefening. Het doel was het beoefenen van de procedures rond de inzet van atoomwapens. Daar is ergens begin jaren ’80 nog eens bijna ellende van gekomen, toen de Russen zichzelf hadden wijsgemaakt dat oefening Able Archer een dekmantel was voor een aanval op de Sovjet Unie. De Russen hebben toen hun nucleaire strijdkrachten op een hoge staat van paraatheid gebracht om het Westen onmiddellijk aan te kunnen vallen. Gelukkig is er niets gebeurd, maar het schijnt heel dichtbij een ramp geweest te zijn. Dit alles is pas na 1989 in de openbaarheid gekomen.
Het volgende stukje gaat over NATO plannen en de bunkers in Den Haag.
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Koude Oorlog 5 – Haagse bunkers.
Intussen was het in 1991 zo ver dat alle staven van de Luchtmacht ‘Oost van Voorburg’ zouden worden opgeheven. De Luchtmachtstaf zou verdeeld worden in een deel dat zich met beleid zou bezighouden. Het Zeistse deel van de taken zou door de gereorganiseerde Directie Operaties worden uitgevoerd. Niemand van buiten Den Haag was erg blij met deze reorganisatie. De KLu onderdelen voelden dat zij hun aanspreekpunten in Zeist kwijt waren, en waren bang in de bureaucratie van een ‘grote’ Luchtmachtstaf te verdwalen. Achteraf is ook wel gebleken, dat dit niet de meest geslaagde reorganisatie was, maar in 1991 leek het een goede oplossing. Het was tenslotte een voorstel dat voor veel geld door een adviesbureau was geschreven.
Ik had mijzelf altijd voorgenomen ver van het Haagse’ gedoe’ te blijven, maar ergens in november 1991 werd ook mijn bureau letterlijk onder mijn handen weggerukt en het zou naar Den Haag worden getransporteerd. Ik heb het overigens nooit meer teruggezien. In de reorganisatie zou mijn gehele bureau worden opgenomen in het nieuw opgezette Operatie Centrum Kon. Luchtmacht (OCKLu) –later werd het OC HKKLU (Operatie Centrum Hoofdkwartier Kon. Luchtmacht).
Het Luchtmachthoofdkwartier bevond zich in een nieuw pand aan de Binckhorstlaan op de grens van Den Haag en Voorburg. Om de over Den Haag verspreide verschillende Luchtmacht instellingen allemaal binnenshuis te halen, werd er in de jaren’80 een geheel nieuw deel van ong. 5 verdiepingen hoog aan vast gebouwd. Onder deze aanbouw werd onder het straatniveau een bunker aangelegd waar het verbindingscentrum en een commandopost in werden ondergebracht. De commandopost bestond uit een groot aantal te kleine kantoortjes om een centrale ruimte.
Tijdens het begin van de Eerste Golfoorlog in 1990-91 werd de bunker geheel opnieuw ingericht. Het Operatie Centrum bestond uit een Ops Room, met een stuk of 4 werkeilanden met computerapparatuur, met werkposities voor ong 10-15 personen. Verder waren er 2 separate kantoren aan de ene zijde en aan de andere kant de briefing room en een apart afgesloten kantoor bestemd voor de Bevelhebber. De briefing room en een van de kantoren hadden door grote ruiten zicht op de Ops Room. Het Ops Centrum werd bereikt door een gewone kantoordeur in de hoek van een hal, waarachter de wenteltrap schuilging. Via een dikke bolle/holle ‘blast door’ kwam je de bunker binnen, die deels onder de parkeerplaats achter het gebouw lag.
Hieronder een uit mijn geheugen samengesteld plattegrondje. De verhoudingen kloppen waarschijnlijk niet helemaal maar zo herinner ik mij het geheel.
Overdag werkten we er met een man of 12, ’s nachts waren er een Ops officier en zijn assistent aanwezig. Tijdens de eerste Golf Oorlog werkten we met 2 crews de klok rond, hetzelfde gebeurde regelmatig toen KLu eenheden in Joegoslavie werden ingezet. We hadden een systeem waar we heel snel van de dagelijkse bezetting konden opschalen naar een zwaardere bezetting, wat ook regelmatig nodig bleek tijdens alle crises in Joegoslavië in de jaren ’90.
Het was een redelijk comfortabele werkomgeving, maar omdat er steeds meer computerapparatuur kwam werd de warmteafvoer in de latere periode regelmatig een probleem. Maar het had wel iets gezelligs als bijna het hele gebouw om 17.00u leeg was. Dan liet ik de lichten dimmen en Sky Radio zachtjes op het luidsprekersysteem zetten.
Veel later is het Ops Centrum naar boven in het gebouw verplaatst, en de bunker buiten gebruik gesteld. Ik geloof dat hij tot vergaderzalen complex is omgebouwd. De KLu is enkele jaren geleden naar Breda verhuisd, waar weer een bovengronds Ops Centre is ingericht.
In de loop van mijn bestaan als bunker bunny in Den Haag had ik regelmatig contact met soortgelijke instanties van de andere krijgsmachtdelen. De Landmacht had een bovengronds ‘Situatie Centrum’ in de Juliana Kazerne.’ Ergens’ onder de Frederik kazerne was het Ops Centre van de Marine, waar we vaak zaken mee deden. Als je daar naar binnen liep, was het net of je op een oorlogsschip was, overal dikke grijze buizen voor de airco door de hele bunker . De indeling van deze bunker kan ik me niet goed meer voor de geest halen.
Onder het Ministerie van Defensie bevond zich het Defensie Crisis Beheersings Centrum (DCBC), dat opvallend diep lag, twee steile trappen naar beneden. Volgens de folklore werd die trap ook wel de ‘carrièretrap’ genoemd, omdat sommige functionarissen boven aan de trap in verleiding kwamen hun vooroplopende chef een klein duwtje de steile trap af te geven. Dit alles in de hoop dat er dan weer wat meer ruimte aan de top zou ontstaan. Maar zoals gezegd, het was een onbevestigd verhaal. Het DCBC was vrij groot, ik vermoed groter dan de KLu bunker, maar ook daar in het midden een grote Ops Room, die ook als briefingroom werd gebruikt. Geen idee of dat nu nog als zodanig in gebruik is, hoewel ik wel wat recente persconferenties op Tv heb gezien die zo te zien in de Ops Room werden gehouden.
Ik ben nooit in de Regeringsnoodzetel geweest, maar die bevond zich in een bunker onder het Ministerie van Financiën. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken had (en heeft) een Nationaal Coordinatiecentrum (NCC) voor bevelsvoering tijdens ‘buitengewone omstandigheden’, maar dat bevond zich op de bovenste verdieping van dat Ministerie.
Als laatste opmerking: dit was de bunkersituatie tijdens de koude oorlog. Tussen 1992 – 2000 zijn de meeste ondergrondse commandoposten buiten gebruik gesteld. Hoe de huidige situatie is, weet ik niet precies.
Het volgende stukje gaat over vroegere NATO plannen voor de verdediging van West Europa in de Koude Oorlog, maar daar moet ik eerst wat kaartjes voor maken.
Intussen was het in 1991 zo ver dat alle staven van de Luchtmacht ‘Oost van Voorburg’ zouden worden opgeheven. De Luchtmachtstaf zou verdeeld worden in een deel dat zich met beleid zou bezighouden. Het Zeistse deel van de taken zou door de gereorganiseerde Directie Operaties worden uitgevoerd. Niemand van buiten Den Haag was erg blij met deze reorganisatie. De KLu onderdelen voelden dat zij hun aanspreekpunten in Zeist kwijt waren, en waren bang in de bureaucratie van een ‘grote’ Luchtmachtstaf te verdwalen. Achteraf is ook wel gebleken, dat dit niet de meest geslaagde reorganisatie was, maar in 1991 leek het een goede oplossing. Het was tenslotte een voorstel dat voor veel geld door een adviesbureau was geschreven.
Ik had mijzelf altijd voorgenomen ver van het Haagse’ gedoe’ te blijven, maar ergens in november 1991 werd ook mijn bureau letterlijk onder mijn handen weggerukt en het zou naar Den Haag worden getransporteerd. Ik heb het overigens nooit meer teruggezien. In de reorganisatie zou mijn gehele bureau worden opgenomen in het nieuw opgezette Operatie Centrum Kon. Luchtmacht (OCKLu) –later werd het OC HKKLU (Operatie Centrum Hoofdkwartier Kon. Luchtmacht).
Het Luchtmachthoofdkwartier bevond zich in een nieuw pand aan de Binckhorstlaan op de grens van Den Haag en Voorburg. Om de over Den Haag verspreide verschillende Luchtmacht instellingen allemaal binnenshuis te halen, werd er in de jaren’80 een geheel nieuw deel van ong. 5 verdiepingen hoog aan vast gebouwd. Onder deze aanbouw werd onder het straatniveau een bunker aangelegd waar het verbindingscentrum en een commandopost in werden ondergebracht. De commandopost bestond uit een groot aantal te kleine kantoortjes om een centrale ruimte.
Tijdens het begin van de Eerste Golfoorlog in 1990-91 werd de bunker geheel opnieuw ingericht. Het Operatie Centrum bestond uit een Ops Room, met een stuk of 4 werkeilanden met computerapparatuur, met werkposities voor ong 10-15 personen. Verder waren er 2 separate kantoren aan de ene zijde en aan de andere kant de briefing room en een apart afgesloten kantoor bestemd voor de Bevelhebber. De briefing room en een van de kantoren hadden door grote ruiten zicht op de Ops Room. Het Ops Centrum werd bereikt door een gewone kantoordeur in de hoek van een hal, waarachter de wenteltrap schuilging. Via een dikke bolle/holle ‘blast door’ kwam je de bunker binnen, die deels onder de parkeerplaats achter het gebouw lag.
Hieronder een uit mijn geheugen samengesteld plattegrondje. De verhoudingen kloppen waarschijnlijk niet helemaal maar zo herinner ik mij het geheel.
Overdag werkten we er met een man of 12, ’s nachts waren er een Ops officier en zijn assistent aanwezig. Tijdens de eerste Golf Oorlog werkten we met 2 crews de klok rond, hetzelfde gebeurde regelmatig toen KLu eenheden in Joegoslavie werden ingezet. We hadden een systeem waar we heel snel van de dagelijkse bezetting konden opschalen naar een zwaardere bezetting, wat ook regelmatig nodig bleek tijdens alle crises in Joegoslavië in de jaren ’90.
Het was een redelijk comfortabele werkomgeving, maar omdat er steeds meer computerapparatuur kwam werd de warmteafvoer in de latere periode regelmatig een probleem. Maar het had wel iets gezelligs als bijna het hele gebouw om 17.00u leeg was. Dan liet ik de lichten dimmen en Sky Radio zachtjes op het luidsprekersysteem zetten.
Veel later is het Ops Centrum naar boven in het gebouw verplaatst, en de bunker buiten gebruik gesteld. Ik geloof dat hij tot vergaderzalen complex is omgebouwd. De KLu is enkele jaren geleden naar Breda verhuisd, waar weer een bovengronds Ops Centre is ingericht.
In de loop van mijn bestaan als bunker bunny in Den Haag had ik regelmatig contact met soortgelijke instanties van de andere krijgsmachtdelen. De Landmacht had een bovengronds ‘Situatie Centrum’ in de Juliana Kazerne.’ Ergens’ onder de Frederik kazerne was het Ops Centre van de Marine, waar we vaak zaken mee deden. Als je daar naar binnen liep, was het net of je op een oorlogsschip was, overal dikke grijze buizen voor de airco door de hele bunker . De indeling van deze bunker kan ik me niet goed meer voor de geest halen.
Onder het Ministerie van Defensie bevond zich het Defensie Crisis Beheersings Centrum (DCBC), dat opvallend diep lag, twee steile trappen naar beneden. Volgens de folklore werd die trap ook wel de ‘carrièretrap’ genoemd, omdat sommige functionarissen boven aan de trap in verleiding kwamen hun vooroplopende chef een klein duwtje de steile trap af te geven. Dit alles in de hoop dat er dan weer wat meer ruimte aan de top zou ontstaan. Maar zoals gezegd, het was een onbevestigd verhaal. Het DCBC was vrij groot, ik vermoed groter dan de KLu bunker, maar ook daar in het midden een grote Ops Room, die ook als briefingroom werd gebruikt. Geen idee of dat nu nog als zodanig in gebruik is, hoewel ik wel wat recente persconferenties op Tv heb gezien die zo te zien in de Ops Room werden gehouden.
Ik ben nooit in de Regeringsnoodzetel geweest, maar die bevond zich in een bunker onder het Ministerie van Financiën. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken had (en heeft) een Nationaal Coordinatiecentrum (NCC) voor bevelsvoering tijdens ‘buitengewone omstandigheden’, maar dat bevond zich op de bovenste verdieping van dat Ministerie.
Als laatste opmerking: dit was de bunkersituatie tijdens de koude oorlog. Tussen 1992 – 2000 zijn de meeste ondergrondse commandoposten buiten gebruik gesteld. Hoe de huidige situatie is, weet ik niet precies.
Het volgende stukje gaat over vroegere NATO plannen voor de verdediging van West Europa in de Koude Oorlog, maar daar moet ik eerst wat kaartjes voor maken.
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
heel intressant om te lezen ron,
ik kom vaak op de binckhorst, en zie nog best veel luchtmachtpersoneel op en rond de kazerne.
zou het nog als kantoor in gebruik zijn?
er schijnen overigens ''waarschijnlijk door de ellende laatste tijd'' een aantal koude oorlogbunkers in den haag weer min of meer opgelantefanterd te zijn
(volgens mij klopt deze zin niet
)
gr, tim
ik kom vaak op de binckhorst, en zie nog best veel luchtmachtpersoneel op en rond de kazerne.
zou het nog als kantoor in gebruik zijn?
er schijnen overigens ''waarschijnlijk door de ellende laatste tijd'' een aantal koude oorlogbunkers in den haag weer min of meer opgelantefanterd te zijn
(volgens mij klopt deze zin niet
) gr, tim
Zur aktiven panzerabwehr stehen langs der HKL zahlreiche geschutze und panzerbrechende waffen zur verfugung
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
hoi Tim,
Oorspronkelijk was het de bedoeling de Binckhorst af te stoten, maar nadat de luchtmacht naar Breda is vertrokken, zijn er allerlei 'losse' kantoren van verschillende diensten van Defensie in het gebouw getrokken. Ik vermoed dat ze het gebouw daarom nog een tijdje aanhouden.
groet
Ron.
Oorspronkelijk was het de bedoeling de Binckhorst af te stoten, maar nadat de luchtmacht naar Breda is vertrokken, zijn er allerlei 'losse' kantoren van verschillende diensten van Defensie in het gebouw getrokken. Ik vermoed dat ze het gebouw daarom nog een tijdje aanhouden.
groet
Ron.
-
markies †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
.
Laatst gewijzigd door markies † op 13 nov 2009, 00:42, 1 keer totaal gewijzigd.
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
In welke bibliotheek is dit rapport te verkrijgen?
gr.
Hendrik
gr.
Hendrik
-
markies †
-
jan lugtmeijer †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Leuke info allemaal.
Heb zelf ook vaak controles uitgevoerd op objecten waar dekens, bedden enzovoorts waren opgeslagen in geval van nood. Koude Oorlog was toch een vreemde tijd als je zo terugkijkt in de tijd....
Heb zelf ook vaak controles uitgevoerd op objecten waar dekens, bedden enzovoorts waren opgeslagen in geval van nood. Koude Oorlog was toch een vreemde tijd als je zo terugkijkt in de tijd....
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Koude Oorlog 6
NATO planning.
De NATO gebruikte allerlei plannen om de verdediging van het grondgebied te regelen. Het geheel was een soort basis plan (General Defence Plan), uitgewerkt op alle niveaus in veel meer gedetailleerde plannen.
Voor de duidelijkheid even de NATO (luchtmacht) bevelslijn in de jaren ’80 van hoog naar laag. Achter ieder hoofdkwartier heb ik de bunker vermeld waar dit hoofdkwartier opereerde. De huidige NATO organisatie wijkt af van die hieronder wordt beschreven.
1. Supreme Headquarters Allied Forces Europe (SHAPE ) in Mons Belgie – bunker met Operatie Centrum naast het kantoorgebouw
2. Allied Forces Central Europe (AFCENT) in Brunssum, NL – Bunker Erwin (Duitsland) nieuwe bunker (Codenaam Castle Gate) gebouwd bij Aachen (D) nooit in gebruik genomen.
3. Allied Air Forces Central Europe (AAFCE) in Ramstein (D) – Bunker Erwin (Duitsland) – bunker 24u per dag bezet door een klein detachement.
4. 2nd Allied Tactical Air Force in Rheindahlen (D) - Bunker Joint Ops Centre – Maastricht, bunker 24u per dag bezet door een klein detachement. Dit HQ is in 1995 opgeheven.
Het NATO-plan voorzag in het afschrikken van het Warschau Pakt door voldoende strijdkrachten in hoge paraatheid te hebben. Mocht die afschrikking niet werken, dan zou de verdediging van het NAVO grondgebied met kracht worden uitgevoerd, om de tegenstander weer op zijn eigen gebied terug te slaan. In het noorden van Duitsland moesten 4 Legerkorpsen het noordelijk deel van Duitsland verdedigen.
Vanaf Hamburg naar het zuiden waren dat het 1e Nederlandse Legerkorps, 1e Duitse Legerkorps, 1e Britse Legerkorps 1e Belgische Legerkorps . Zuid daarvan lagen een Duits Legerkorps , dan 2 Amerikaanse Legerkorpsen (5e en 7e) en dan weer een Duits Legerkorps zuid van Munchen.
De 4 Legerkorpsen die het Noordelijk deel van Duitsland moesten verdedigen vormden samen de Northern Army Group (NORTHAG), waarbij Commander NORTHAG een Britse generaal was, die met zijn staf ook in Rheindahlen zat, en in oorlogstijd ook vanuit Maastricht opereerde. Hieronder een plaatje dat ongeveer de grenzen tussen de legerkorpsen in Noord Duitsland laat zien.
Het zuidelijk deel van Duitsland werd verdedigd door de Central Army Group met het hoofdkwartier in Heidelberg. In het Noorden was de Elbe de grens met AFNORTH (in Oslo) die verantwoordelijk was voor de verdediging van Scandinavië (uitgezonderd Zweden).
De NATO- luchtmachten moesten het luchtruim verdedigen, en tevens de landstrijdkrachten helpen bij het bestrijden van vijandelijke grondstrijdkrachten (tanks). Verder hadden de luchtmachten ook de taak om een aantal bruggen over de Elbe/Saale rivieren en eventueel ook de bruggen over de Oder en Neisse uit te schakelen, zodat de aanvoer van Russische versterkingen verhinderd zou worden. Dit soort missies heten met een mooi woord Interdictie. Maar voordat dit soort missies kon worden uitgevoerd, was het nodig de Russische en Oost-Duitse luchtmachten uit te schakelen. Dit zou gebeuren door aanvallen op vliegvelden in Oost Duitsland en West Polen, radarstations en geleide wapen opstellingen. Vaak werd per dag beslist wat voor type missies er gevlogen zouden worden. De planning van dit soort luchtoperaties gebeurde in de bunker Erwin bij AAFCE en in Maastricht in het JOC.
Iedere vliegbasis had een set doelen van NATO toegewezen gekregen, die na ontvangst van een opdracht van NATO vernietigd zouden moeten worden. Welke doelen dat waren werd zorgvuldig geheim gehouden, pas toen ik bij AAFCE in Ramstein kwam te werken kreeg ik voor het eerst inzicht in deze materie.
Ik heb 4 jaar in Ramstein gewerkt. Alleen bij oefeningen werd de Erwin bunker bezet. Ik werd tot mijn grote teleurstelling ingedeeld bij het AAFCE Alternate War HQ. Dit was een mobiel hoofdkwartier dat de taken van de bunker zou overnemen, als de bunker zou worden uitgeschakeld.
We stonden bij iedere oefening ergens anders. Een keer werden we opgesteld op het terrein van een Duits militair depot in de heuvels bij Cochem. Een andere keer stonden we in België op het vroegere vliegveld Zutendaal, dat nu een grote opslag site is. Weer een andere keer waren we te gast op de Vliegbasis Kleine Brogel in België. De meest bizarre locatie was een voormalig automuseum in Genk in België. Ik herinner me het restaurant waar wij ook te eten kregen, gezeten op kleine witte elegante metalen stoeltjes die volledig contrasteerden met de militaire omgeving van groene pakken en groene containers op vrachtwagens.
Een andere herinnering aan grote oefeningen in Ramstein was het feit dat er 2 dagen voor aanvang van de oefening altijd 2 vrachtwagens uit Oost-Duitsland op een parkeerplaats onder de rook van Ramstein werden geplaatst. Deze trucks bleven de gehele oefening daar geparkeerd, en verdwenen geruisloos zodra de oefening was afgelopen. Een keer werd een oefening voortijdig afgebroken, omdat het scenario was uitgelekt naar het Oosten. De vrachtwagens bleven nog een volle week staan, en men vroeg zich waarschijnlijk af waarom het zo stil was met radioverkeer!
Het volgende stukje gaat over de mobilisatie en oorlogsvoorbereiding op Nederlands grondgebied.
NATO planning.
De NATO gebruikte allerlei plannen om de verdediging van het grondgebied te regelen. Het geheel was een soort basis plan (General Defence Plan), uitgewerkt op alle niveaus in veel meer gedetailleerde plannen.
Voor de duidelijkheid even de NATO (luchtmacht) bevelslijn in de jaren ’80 van hoog naar laag. Achter ieder hoofdkwartier heb ik de bunker vermeld waar dit hoofdkwartier opereerde. De huidige NATO organisatie wijkt af van die hieronder wordt beschreven.
1. Supreme Headquarters Allied Forces Europe (SHAPE ) in Mons Belgie – bunker met Operatie Centrum naast het kantoorgebouw
2. Allied Forces Central Europe (AFCENT) in Brunssum, NL – Bunker Erwin (Duitsland) nieuwe bunker (Codenaam Castle Gate) gebouwd bij Aachen (D) nooit in gebruik genomen.
3. Allied Air Forces Central Europe (AAFCE) in Ramstein (D) – Bunker Erwin (Duitsland) – bunker 24u per dag bezet door een klein detachement.
4. 2nd Allied Tactical Air Force in Rheindahlen (D) - Bunker Joint Ops Centre – Maastricht, bunker 24u per dag bezet door een klein detachement. Dit HQ is in 1995 opgeheven.
Het NATO-plan voorzag in het afschrikken van het Warschau Pakt door voldoende strijdkrachten in hoge paraatheid te hebben. Mocht die afschrikking niet werken, dan zou de verdediging van het NAVO grondgebied met kracht worden uitgevoerd, om de tegenstander weer op zijn eigen gebied terug te slaan. In het noorden van Duitsland moesten 4 Legerkorpsen het noordelijk deel van Duitsland verdedigen.
Vanaf Hamburg naar het zuiden waren dat het 1e Nederlandse Legerkorps, 1e Duitse Legerkorps, 1e Britse Legerkorps 1e Belgische Legerkorps . Zuid daarvan lagen een Duits Legerkorps , dan 2 Amerikaanse Legerkorpsen (5e en 7e) en dan weer een Duits Legerkorps zuid van Munchen.
De 4 Legerkorpsen die het Noordelijk deel van Duitsland moesten verdedigen vormden samen de Northern Army Group (NORTHAG), waarbij Commander NORTHAG een Britse generaal was, die met zijn staf ook in Rheindahlen zat, en in oorlogstijd ook vanuit Maastricht opereerde. Hieronder een plaatje dat ongeveer de grenzen tussen de legerkorpsen in Noord Duitsland laat zien.
Het zuidelijk deel van Duitsland werd verdedigd door de Central Army Group met het hoofdkwartier in Heidelberg. In het Noorden was de Elbe de grens met AFNORTH (in Oslo) die verantwoordelijk was voor de verdediging van Scandinavië (uitgezonderd Zweden).
De NATO- luchtmachten moesten het luchtruim verdedigen, en tevens de landstrijdkrachten helpen bij het bestrijden van vijandelijke grondstrijdkrachten (tanks). Verder hadden de luchtmachten ook de taak om een aantal bruggen over de Elbe/Saale rivieren en eventueel ook de bruggen over de Oder en Neisse uit te schakelen, zodat de aanvoer van Russische versterkingen verhinderd zou worden. Dit soort missies heten met een mooi woord Interdictie. Maar voordat dit soort missies kon worden uitgevoerd, was het nodig de Russische en Oost-Duitse luchtmachten uit te schakelen. Dit zou gebeuren door aanvallen op vliegvelden in Oost Duitsland en West Polen, radarstations en geleide wapen opstellingen. Vaak werd per dag beslist wat voor type missies er gevlogen zouden worden. De planning van dit soort luchtoperaties gebeurde in de bunker Erwin bij AAFCE en in Maastricht in het JOC.
Iedere vliegbasis had een set doelen van NATO toegewezen gekregen, die na ontvangst van een opdracht van NATO vernietigd zouden moeten worden. Welke doelen dat waren werd zorgvuldig geheim gehouden, pas toen ik bij AAFCE in Ramstein kwam te werken kreeg ik voor het eerst inzicht in deze materie.
Ik heb 4 jaar in Ramstein gewerkt. Alleen bij oefeningen werd de Erwin bunker bezet. Ik werd tot mijn grote teleurstelling ingedeeld bij het AAFCE Alternate War HQ. Dit was een mobiel hoofdkwartier dat de taken van de bunker zou overnemen, als de bunker zou worden uitgeschakeld.
We stonden bij iedere oefening ergens anders. Een keer werden we opgesteld op het terrein van een Duits militair depot in de heuvels bij Cochem. Een andere keer stonden we in België op het vroegere vliegveld Zutendaal, dat nu een grote opslag site is. Weer een andere keer waren we te gast op de Vliegbasis Kleine Brogel in België. De meest bizarre locatie was een voormalig automuseum in Genk in België. Ik herinner me het restaurant waar wij ook te eten kregen, gezeten op kleine witte elegante metalen stoeltjes die volledig contrasteerden met de militaire omgeving van groene pakken en groene containers op vrachtwagens.
Een andere herinnering aan grote oefeningen in Ramstein was het feit dat er 2 dagen voor aanvang van de oefening altijd 2 vrachtwagens uit Oost-Duitsland op een parkeerplaats onder de rook van Ramstein werden geplaatst. Deze trucks bleven de gehele oefening daar geparkeerd, en verdwenen geruisloos zodra de oefening was afgelopen. Een keer werd een oefening voortijdig afgebroken, omdat het scenario was uitgelekt naar het Oosten. De vrachtwagens bleven nog een volle week staan, en men vroeg zich waarschijnlijk af waarom het zo stil was met radioverkeer!
Het volgende stukje gaat over de mobilisatie en oorlogsvoorbereiding op Nederlands grondgebied.
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Mobilisatie voorbereiding en de nationale sector.
In het vorige artikeltje hebben we gezien, hoe de oorlogstaak van het 1e Legerkorps in NATO-verband in de Noord Duitse Laagvlakte lag. Het 1e Legerkorps zou in oorlogstijd uit 3 divises bestaan. De 1e Divisie, de 4e en de 5e Divisie. In vredestijd was er een brigade (lees: 1/3 deel van een divisie) al in Duitsland in Seedorf gelegerd. Maar een groot deel van de eenheden van die 3 divisies moesten in Nederland tijdens de mobilisatie ergens opkomen, hun materieel ophalen en naar Duitsland vertrekken.
Hoe ging dat in zijn werk? Na zijn opleiding werd een dienstplichtige bij een ‘paraat’ onderdeel geplaatst, waar hij afhankelijk van de lengte van de dienstplicht, tussen de 6 en 16 maanden verbleef. In die tijd - jaren ’70 en ’80, omvatte het parate deel van de Landmacht tussen de 60.000 en 70.000 militairen. Bij het verkorten van de diensplicht liep dit aantal later een stuk terug. Na afloop van de dienstplicht kreeg de dienstplichtige eerst ‘klein verlof’. Dat betekende dat hij met zijn plunjebaal met uitrusting naar huis kon, maar moest er rekening mee houden dat hij snel kon worden opgeroepen bij mobilisatie. Na enige tijd (6 maanden of zoiets) verviel die verplichting, en ging de ex-dienstplichtige met groot verlof. Hij kreeg dan ook een mobilisatiebestemming. De details hiervan ken ik niet zo goed. Bij de Luchtmacht hadden we relatief weinig dienstplichtigen.
Een groot deel van de mobilisatievoorbereiding was in handen van het Nationaal Territoriaal Commando in Gouda. Dit Commando was enerzijds verantwoordelijk voor zaken als opslag in mobilisatiecomplexen, maar ook voor de beveiliging van belangrijke objecten in het hele land. Medio jaren ’70 werd het NTC ook verantwoordelijk voor de ‘Host Nation Support’ voor de Amerikaanse troepen, die via Nederland naar hun oorlogslocaties in Duitsland werden verplaatst.
De Provinciaal Militaire Commandanten (PMC) vielen onder de NTC. In de loop der jaren is deze organisatie een aantal keren gewijzigd, maar de structuur was meestal zoals in dit kaartje weergegeven. Later zijn een aantal PMC’en samengevoegd. De meeste PMC’s hadden een commandopost in een bunker. Op http://www.forten.info" target="_blank" target="_blank kun je daarvan een overzicht vinden. Hoewel de PMC-en een typische Landmacht organisatie vormden, werd er in sommige provincies een Luchtmachtofficier als 2e man geplaatst, als in de betreffende provincie een Luchtmachtonderdeel aanwezig was.
NATO heeft tientallen jaren problemen gehad met de geloofwaardigheid van de Nederlandse mobilisatie. In geval van een Russische verrassingsaanval twijfelden zij aan de mogelijkheid om het 1e Legerkorps tijdig op volle oorlogssterkte in Duitsland aanwezig te hebben. Bij oefeningen en allerlei herhalingsoefeningen lukte dit in principe wel. NATO wilde graag dat Nederland een 2e parate brigade in Duitsland zou legeren. Dit is om financiële redenen nooit uitgevoerd door de Nederlandse regering. Wel zijn er een aantal verbeteringen uitgevoerd om de reactiesnelheid te vergroten. Delen van de oorlogsvoorraden werden in Duitsland opgeslagen. Er werden meer speciale platte spoorwagons aangekocht om tanks snel per trein van Nederland naar Duitsland te kunnen vervoeren. Eenheden die als eerste verplaatst moesten worden, werden met volle brandstoftanks en met al het materieel in de mob complexen opgesteld.
Hieronder heb ik een plaatje gemaakt met de diverse NATO-alarmeringsmaatregelen en de mobilisatie naast elkaar, omdat er een verband bestond. NATO kon allerlei alarmfasen afkondigen.
De lichtste was Military Vigilance – een soort militaire voorwaarschuwing. Hierbij werden allerlei voorbereidingsmaatregelen genomen, de bewaking verscherpt en luchtverdedigings eenheden op een hogere paraatheid gezet. In deze periode kon ook de Nationale Reserve worden opgeroepen om objecten te bewaken die voor de mobilisatie belangrijk waren. Ik heb een paar keer meegemaakt dat dit ook daadwerkelijk gebeurde. Een ervan was tijdens de ‘opstanden’ in Polen in 1980.
Bij Simple Alert begon de serieuze voorbereiding op een mogelijk conflict. Dit was het punt waar ook Nederland zou moeten beginnen met mobiliseren. De mobilisatie werd afgekondigd door middel van Telegrammen. Bij afkondiging van elk van de Telegrammen werd een volgende groep dienstplichtigen opgeroepen. De uitgifte van deze telegrammen gebeurde op beslissing van de regering. Uitzondering was Telegram Rbo (= R bijzondere oproep). Met deze afkondiging kon de Min van Defensie zelfstandig een klein aantal onderdelen onder de wapenen roepen, die voor de eigenlijke mobilisatie noodzakelijk waren. Er was ook een Telegram N voor het oproepen van de Nationale reserve. De betekenis van de andere telegrammen weet ik niet meer precies. Het zijn verschillende fasen van de Mobilisatie. Ergens las ik dat Nederland maximaal 60.000 man per etmaal kon oproepen, dat is iets wat nu nog nauwelijks is voor te stellen.
Bij Reinforced Alert kwamen de meeste eenheden in hun operatiegebied aan, en gingen daar verder met zaken als versperringen opwerpen en mijnenvelden leggen.
General Alert zou worden afgekondigd op het moment dat de eerste Russische tank de grens met West Duitsland zou overschrijden.
Daarnaast waren er nog State Orange en State Scarlet, dit waren te nemen maatregelen bij een plotselinge Russische verrassingsaanval, meer een kwestie van ‘roeien met de riemen die je hebt’.
Al dit soort procedures werden met enige regelmaat beoefend bij herhalingsoefeningen en grote Legerkorpsoefeningen die om de 4-5 jaar in Duitsland werden gehouden.
Ik herinner mij een oefening WINTEX, waar per ongeluk een deel van de echte oproepkaarten werd verstuurd, en zo tot grote onrust leidden. “Gaat de oorlog nu echt beginnen?”
Een aardig boek over deze materie is ‘Met de blik naar het Oosten’ van Hoffenaar en Schoenmaker van het NIMH uit 1994, dat antiquarisch nog wel verkrijgbaar moet zijn ISBN 90 12 08045 2
In een volgende aflevering iets over Amerikaanse plannen voor Nederland tijdens de Koude Oorlog.
In het vorige artikeltje hebben we gezien, hoe de oorlogstaak van het 1e Legerkorps in NATO-verband in de Noord Duitse Laagvlakte lag. Het 1e Legerkorps zou in oorlogstijd uit 3 divises bestaan. De 1e Divisie, de 4e en de 5e Divisie. In vredestijd was er een brigade (lees: 1/3 deel van een divisie) al in Duitsland in Seedorf gelegerd. Maar een groot deel van de eenheden van die 3 divisies moesten in Nederland tijdens de mobilisatie ergens opkomen, hun materieel ophalen en naar Duitsland vertrekken.
Hoe ging dat in zijn werk? Na zijn opleiding werd een dienstplichtige bij een ‘paraat’ onderdeel geplaatst, waar hij afhankelijk van de lengte van de dienstplicht, tussen de 6 en 16 maanden verbleef. In die tijd - jaren ’70 en ’80, omvatte het parate deel van de Landmacht tussen de 60.000 en 70.000 militairen. Bij het verkorten van de diensplicht liep dit aantal later een stuk terug. Na afloop van de dienstplicht kreeg de dienstplichtige eerst ‘klein verlof’. Dat betekende dat hij met zijn plunjebaal met uitrusting naar huis kon, maar moest er rekening mee houden dat hij snel kon worden opgeroepen bij mobilisatie. Na enige tijd (6 maanden of zoiets) verviel die verplichting, en ging de ex-dienstplichtige met groot verlof. Hij kreeg dan ook een mobilisatiebestemming. De details hiervan ken ik niet zo goed. Bij de Luchtmacht hadden we relatief weinig dienstplichtigen.
Een groot deel van de mobilisatievoorbereiding was in handen van het Nationaal Territoriaal Commando in Gouda. Dit Commando was enerzijds verantwoordelijk voor zaken als opslag in mobilisatiecomplexen, maar ook voor de beveiliging van belangrijke objecten in het hele land. Medio jaren ’70 werd het NTC ook verantwoordelijk voor de ‘Host Nation Support’ voor de Amerikaanse troepen, die via Nederland naar hun oorlogslocaties in Duitsland werden verplaatst.
De Provinciaal Militaire Commandanten (PMC) vielen onder de NTC. In de loop der jaren is deze organisatie een aantal keren gewijzigd, maar de structuur was meestal zoals in dit kaartje weergegeven. Later zijn een aantal PMC’en samengevoegd. De meeste PMC’s hadden een commandopost in een bunker. Op http://www.forten.info" target="_blank" target="_blank kun je daarvan een overzicht vinden. Hoewel de PMC-en een typische Landmacht organisatie vormden, werd er in sommige provincies een Luchtmachtofficier als 2e man geplaatst, als in de betreffende provincie een Luchtmachtonderdeel aanwezig was.
NATO heeft tientallen jaren problemen gehad met de geloofwaardigheid van de Nederlandse mobilisatie. In geval van een Russische verrassingsaanval twijfelden zij aan de mogelijkheid om het 1e Legerkorps tijdig op volle oorlogssterkte in Duitsland aanwezig te hebben. Bij oefeningen en allerlei herhalingsoefeningen lukte dit in principe wel. NATO wilde graag dat Nederland een 2e parate brigade in Duitsland zou legeren. Dit is om financiële redenen nooit uitgevoerd door de Nederlandse regering. Wel zijn er een aantal verbeteringen uitgevoerd om de reactiesnelheid te vergroten. Delen van de oorlogsvoorraden werden in Duitsland opgeslagen. Er werden meer speciale platte spoorwagons aangekocht om tanks snel per trein van Nederland naar Duitsland te kunnen vervoeren. Eenheden die als eerste verplaatst moesten worden, werden met volle brandstoftanks en met al het materieel in de mob complexen opgesteld.
Hieronder heb ik een plaatje gemaakt met de diverse NATO-alarmeringsmaatregelen en de mobilisatie naast elkaar, omdat er een verband bestond. NATO kon allerlei alarmfasen afkondigen.
De lichtste was Military Vigilance – een soort militaire voorwaarschuwing. Hierbij werden allerlei voorbereidingsmaatregelen genomen, de bewaking verscherpt en luchtverdedigings eenheden op een hogere paraatheid gezet. In deze periode kon ook de Nationale Reserve worden opgeroepen om objecten te bewaken die voor de mobilisatie belangrijk waren. Ik heb een paar keer meegemaakt dat dit ook daadwerkelijk gebeurde. Een ervan was tijdens de ‘opstanden’ in Polen in 1980.
Bij Simple Alert begon de serieuze voorbereiding op een mogelijk conflict. Dit was het punt waar ook Nederland zou moeten beginnen met mobiliseren. De mobilisatie werd afgekondigd door middel van Telegrammen. Bij afkondiging van elk van de Telegrammen werd een volgende groep dienstplichtigen opgeroepen. De uitgifte van deze telegrammen gebeurde op beslissing van de regering. Uitzondering was Telegram Rbo (= R bijzondere oproep). Met deze afkondiging kon de Min van Defensie zelfstandig een klein aantal onderdelen onder de wapenen roepen, die voor de eigenlijke mobilisatie noodzakelijk waren. Er was ook een Telegram N voor het oproepen van de Nationale reserve. De betekenis van de andere telegrammen weet ik niet meer precies. Het zijn verschillende fasen van de Mobilisatie. Ergens las ik dat Nederland maximaal 60.000 man per etmaal kon oproepen, dat is iets wat nu nog nauwelijks is voor te stellen.
Bij Reinforced Alert kwamen de meeste eenheden in hun operatiegebied aan, en gingen daar verder met zaken als versperringen opwerpen en mijnenvelden leggen.
General Alert zou worden afgekondigd op het moment dat de eerste Russische tank de grens met West Duitsland zou overschrijden.
Daarnaast waren er nog State Orange en State Scarlet, dit waren te nemen maatregelen bij een plotselinge Russische verrassingsaanval, meer een kwestie van ‘roeien met de riemen die je hebt’.
Al dit soort procedures werden met enige regelmaat beoefend bij herhalingsoefeningen en grote Legerkorpsoefeningen die om de 4-5 jaar in Duitsland werden gehouden.
Ik herinner mij een oefening WINTEX, waar per ongeluk een deel van de echte oproepkaarten werd verstuurd, en zo tot grote onrust leidden. “Gaat de oorlog nu echt beginnen?”
Een aardig boek over deze materie is ‘Met de blik naar het Oosten’ van Hoffenaar en Schoenmaker van het NIMH uit 1994, dat antiquarisch nog wel verkrijgbaar moet zijn ISBN 90 12 08045 2
In een volgende aflevering iets over Amerikaanse plannen voor Nederland tijdens de Koude Oorlog.
-
RonEr †
Re: Belevenissen tijdens de Koude Oorlog
Amerikaanse plannen in de Koude Oorlog.
Tot 1967 gebruikten de Amerikaanse strijdkrachten in Duitsland voornamelijk Franse havens voor doorvoer van zwaar materieel naar hun omvangrijke strijdkrachten in Duitsland. Nadat Frankrijk in 1967 de militaire organisatie van de NATO had verlaten, was het niet zeker of de Franse havens in de toekomst voor Amerikaanse schepen toegankelijk zouden blijven. Men begon te zoeken naar havens in andere landen in West Europa. Bovendien was de financiële situatie van de US strijdkrachten begin jaren ’70 verslechterd door de oorlog in Vietnam. Het aantal in Duitsland gestationeerde eenheden was tussen 1967 en 1980 teruggelopen van ruim 320.000 naar ruim 200.000 man.
Om toch te kunnen bijdragen aan de verdediging van West Europa werd een aantal eenheden in de US aangewezen om in geval van verhoogde dreiging de US strijdkrachten in Duitsland te versterken. Het ging hier maar liefst om 18 divisies (denk aan ruim 300.000 man). Om een dergelijke hoeveelheid troepen met hun zwaar materieel over de oceaan te vervoeren was zeker een periode van 3 maanden of meer gemoeid. De vraag was of die tijd beschikbaar zou zijn. Om de reactietijd te verkorten werd daarom besloten voor een aantal aangewezen onderdelen hun voorraden in Europa op te slaan. Op die manier hoefde het personeel alleen maar te worden ingevlogen, hun materieel op te pikken en naar Duitsland te rijden. In Nederland werden vier van deze grote opslagplaatsen ingericht. Deze werden POMCUS sites genoemd. (POMCUS = Prepositioned Organisational Material Configured to Unit Sets). De sites lagen in Brunssum, Coevorden, Eygelshoven en Vlagtwedde. In Duitsland lagen maar liefst 25 van deze sites, met nog een paar in Engeland en Italië.
Dit is de voormalige POMCUS site in Brunssum. Geen idee waar het nu voor wordt gebruikt.
Voorts werd gezocht naar een grote haven voor het ontvangen en lossen van grote hoeveelheden zwaar materieel (tanks en artillerie), en een luchthaven die in korte tijd grote aantallen gevorderde Boeing 747’s en Douglas DC-10 vliegtuigen kon verwerken, met de duizenden passagiers die daarbij hoorden. Die haven werd Rotterdam (voor een deel ook Antwerpen, maar dat werd vaak door Engelse troepen al gebruikt) terwijl Schiphol werd aangewezen als APOD ( Air Port of Debarkation).
Voor het gebruik van deze faciliteiten werd door de Amerikanen een serie plannen/verdragen ontworpen, omdat natuurlijk ook aan Nederlandse kant voorbereidingen getroffen moesten worden.
Zoals al eerder gezegd werden deze plannen voornamelijk beheerd door de Nationaal Territoriale Commandant en zijn staf in Gouda. Deze functionaris was ook belast met de beveiliging van de betrokken havens en vliegvelden. Ook Eemshaven en Rotterdam Airport speelden een wat kleinere rol in het grote plan. Deze Amerikaanse operatie was van een omvang die met de landing in Normandië uit 1944 te vergelijken was. Het draaiboek dat aangaf welke eenheden in welke volgorde wanneer zouden worden vervoerd was honderden bladzijden dik. Dat plan heette zoiets als Tipfiddle – dat kwam weer van TPFDL—Time-Phased Forces-Deployment list.
Ook op luchtmachtgebied hadden de Amerikanen nogal wat plannen in petto voor Nederland. Het doel was de luchtverdediging van het Noordelijk deel van West Europa te vergroten. In vredestijd was een enkel Amerikaans F15-squadron op Vlb Soesterberg gestationeerd. In oorlogstijd zou daar nog een extra squadron (= tussen de 18 en 24 vliegtuigen) bij komen. Ook op Gilze Rijen zouden twee extra squadrons F-15’s worden gelegerd, zodat er in oorlogstijd 4 squadrons F-15’s zouden komen. Op Soesterberg werden daarvoor nog 15-18 extra vliegtuigshelters bijgebouwd, terwijl ook op Gilze ruim 30 Amerikaanse vliegtuigshelters en een volledige squadron ops bunker werden neergezet.
Eind jaren ’80 waren we nog in onderhandeling met de US Air Force over het plaatsen van vliegtuigshelters op Vliegbasis Woensdrecht en hetzelfde aan de zuidkant van vliegbasis De Peel. Ik ben zelf nog een keer met de Amerikanen mee geweest voor een verkenning op Vliegbasis Woensdrecht . Wij kwamen daar met een man of 5 (inclusief een jurist en een man voor de infrastructuur) Toen de Amerikanen uit het vliegtuig stapten bleken dat er 30 te zijn! Een zware delegatie, maar helaas heel erg gespecialiseerd. Niemand had overzicht wat de ander aan het doen was, ieder had zijn eigen checklist in te vullen. Aan het eind van de dag ontdekten we dat de vliegtuighangar op Woensdrecht een keer of 3 aan verschillende Amerikaanse instanties was ‘weggegeven’. Ze wilden Woensdrecht graag als transportvliegveld hebben, maar er ook een squadron jets (ik dacht fotoverkenners) plaatsen.
Werden al dit soort plannen ook beoefend? Jazeker, maar niet alles tegelijk, de oefencycle was ongeveer 4-5 jaar, dan zouden in die tijd de meeste vliegende eenheden een keer op hun Forward Base (Soesterberg of Gilze) hebben geoefend.
Voor de landmachteenheden werd een maal in de 2 jaar een oefening Reforger (= Return of Forces to Germany) gehouden, waarbij meestal een divisie tegelijk werd ingevlogen, zijn materieel ophaalde, en naar Duitsland ging om daar aan oefeningen deel te nemen. Tijdens Reforger 1983 werd voor het eerst de inzet 1st Cavalry Division in N Duitsland in het Nederlandse vak van het 1e Legerkorps ook daadwerkelijk uitgevoerd. In de latere jaren kwamen allerlei andere eenheden via Nederland naar Europa. Rotterdam speelde een belangrijke rol in dit geheel.
Er waren over heel Europa allerlei soorten US squadrons met andere bestemmingen. Een heel interessante vond ik altijd de 6 squadrons A-10 tank killers, die in Engeland op RAF Bentwaters en Woodbridge waren gestationeerd. Daar waren dan ook de vliegtuigshelters voor deze strijdmacht van 120+ vliegtuigen gebouwd. Deze eenheid kon ook nog ‘forward deployed’ worden op het Europese vasteland. In dat geval gingen 2 squadrons elk naar Ahlhorn, Sembach en Leipheim, en ook op deze bases waren weer vliegtuigshelters voor deze vliegtuigen gebouwd. Dure oplossing! Maar het toont aan dat bescherming van NATO luchtstrijdkrachten een hoge prioriteit had.
Dit is de A-10, let op het asymmetrisch geplaatste hoofdwiel, zodat er in de rompneus ruimte is voor het 7-loops 30mm kanon.
Tot slot een anekdote. In de jaren ’80 zouden we met een NATO Taceval team een onverwachte inspectie van Bentwaters en Woodbridge doen. Ik ontmoette het team op een regenachtige dinsdagavond in Oostende. Daar gingen we op de veerboot naar Felixstowe in Engeland. Normaal gingen we met het vliegtuig naar Engeland, maar dan zou het flightplan voor het onderdeel zichtbaar zijn. Dus om de verrassing compleet te maken reisden we per auto. Na de kortste hotelovernachting ooit (3 uur slaap) reden we op woensdagochtend om 05.00u het vliegveld Bentwaters op, Toen het alarm binnenkwam zijn we eens rond gaan kijken, en vonden een volledig bewapende A-10 in een shelter (de kisten zijn nooit bewapend, alleen tijdens oefeningen gebeurt dat), toen nog meer evaluators van ons team allemaal volledig bewapende A-10’s in alle shelters vonden was het wel duidelijk dat onze komst verwacht was. De teamchief riep ons een uur later bij elkaar en vertelde dat hij de zaak had afgeblazen omdat onze komst duidelijk bekend was. We konden weer in de auto’s stappen en via de veerboot terug rijden. De kortste evaluatie en de kortste hotelovernachting die ik ooit heb meegemaakt in een 36 uur durende klucht voor 12 heren en een vliegveld.
Tot 1967 gebruikten de Amerikaanse strijdkrachten in Duitsland voornamelijk Franse havens voor doorvoer van zwaar materieel naar hun omvangrijke strijdkrachten in Duitsland. Nadat Frankrijk in 1967 de militaire organisatie van de NATO had verlaten, was het niet zeker of de Franse havens in de toekomst voor Amerikaanse schepen toegankelijk zouden blijven. Men begon te zoeken naar havens in andere landen in West Europa. Bovendien was de financiële situatie van de US strijdkrachten begin jaren ’70 verslechterd door de oorlog in Vietnam. Het aantal in Duitsland gestationeerde eenheden was tussen 1967 en 1980 teruggelopen van ruim 320.000 naar ruim 200.000 man.
Om toch te kunnen bijdragen aan de verdediging van West Europa werd een aantal eenheden in de US aangewezen om in geval van verhoogde dreiging de US strijdkrachten in Duitsland te versterken. Het ging hier maar liefst om 18 divisies (denk aan ruim 300.000 man). Om een dergelijke hoeveelheid troepen met hun zwaar materieel over de oceaan te vervoeren was zeker een periode van 3 maanden of meer gemoeid. De vraag was of die tijd beschikbaar zou zijn. Om de reactietijd te verkorten werd daarom besloten voor een aantal aangewezen onderdelen hun voorraden in Europa op te slaan. Op die manier hoefde het personeel alleen maar te worden ingevlogen, hun materieel op te pikken en naar Duitsland te rijden. In Nederland werden vier van deze grote opslagplaatsen ingericht. Deze werden POMCUS sites genoemd. (POMCUS = Prepositioned Organisational Material Configured to Unit Sets). De sites lagen in Brunssum, Coevorden, Eygelshoven en Vlagtwedde. In Duitsland lagen maar liefst 25 van deze sites, met nog een paar in Engeland en Italië.
Dit is de voormalige POMCUS site in Brunssum. Geen idee waar het nu voor wordt gebruikt.
Voorts werd gezocht naar een grote haven voor het ontvangen en lossen van grote hoeveelheden zwaar materieel (tanks en artillerie), en een luchthaven die in korte tijd grote aantallen gevorderde Boeing 747’s en Douglas DC-10 vliegtuigen kon verwerken, met de duizenden passagiers die daarbij hoorden. Die haven werd Rotterdam (voor een deel ook Antwerpen, maar dat werd vaak door Engelse troepen al gebruikt) terwijl Schiphol werd aangewezen als APOD ( Air Port of Debarkation).
Voor het gebruik van deze faciliteiten werd door de Amerikanen een serie plannen/verdragen ontworpen, omdat natuurlijk ook aan Nederlandse kant voorbereidingen getroffen moesten worden.
Zoals al eerder gezegd werden deze plannen voornamelijk beheerd door de Nationaal Territoriale Commandant en zijn staf in Gouda. Deze functionaris was ook belast met de beveiliging van de betrokken havens en vliegvelden. Ook Eemshaven en Rotterdam Airport speelden een wat kleinere rol in het grote plan. Deze Amerikaanse operatie was van een omvang die met de landing in Normandië uit 1944 te vergelijken was. Het draaiboek dat aangaf welke eenheden in welke volgorde wanneer zouden worden vervoerd was honderden bladzijden dik. Dat plan heette zoiets als Tipfiddle – dat kwam weer van TPFDL—Time-Phased Forces-Deployment list.
Ook op luchtmachtgebied hadden de Amerikanen nogal wat plannen in petto voor Nederland. Het doel was de luchtverdediging van het Noordelijk deel van West Europa te vergroten. In vredestijd was een enkel Amerikaans F15-squadron op Vlb Soesterberg gestationeerd. In oorlogstijd zou daar nog een extra squadron (= tussen de 18 en 24 vliegtuigen) bij komen. Ook op Gilze Rijen zouden twee extra squadrons F-15’s worden gelegerd, zodat er in oorlogstijd 4 squadrons F-15’s zouden komen. Op Soesterberg werden daarvoor nog 15-18 extra vliegtuigshelters bijgebouwd, terwijl ook op Gilze ruim 30 Amerikaanse vliegtuigshelters en een volledige squadron ops bunker werden neergezet.
Eind jaren ’80 waren we nog in onderhandeling met de US Air Force over het plaatsen van vliegtuigshelters op Vliegbasis Woensdrecht en hetzelfde aan de zuidkant van vliegbasis De Peel. Ik ben zelf nog een keer met de Amerikanen mee geweest voor een verkenning op Vliegbasis Woensdrecht . Wij kwamen daar met een man of 5 (inclusief een jurist en een man voor de infrastructuur) Toen de Amerikanen uit het vliegtuig stapten bleken dat er 30 te zijn! Een zware delegatie, maar helaas heel erg gespecialiseerd. Niemand had overzicht wat de ander aan het doen was, ieder had zijn eigen checklist in te vullen. Aan het eind van de dag ontdekten we dat de vliegtuighangar op Woensdrecht een keer of 3 aan verschillende Amerikaanse instanties was ‘weggegeven’. Ze wilden Woensdrecht graag als transportvliegveld hebben, maar er ook een squadron jets (ik dacht fotoverkenners) plaatsen.
Werden al dit soort plannen ook beoefend? Jazeker, maar niet alles tegelijk, de oefencycle was ongeveer 4-5 jaar, dan zouden in die tijd de meeste vliegende eenheden een keer op hun Forward Base (Soesterberg of Gilze) hebben geoefend.
Voor de landmachteenheden werd een maal in de 2 jaar een oefening Reforger (= Return of Forces to Germany) gehouden, waarbij meestal een divisie tegelijk werd ingevlogen, zijn materieel ophaalde, en naar Duitsland ging om daar aan oefeningen deel te nemen. Tijdens Reforger 1983 werd voor het eerst de inzet 1st Cavalry Division in N Duitsland in het Nederlandse vak van het 1e Legerkorps ook daadwerkelijk uitgevoerd. In de latere jaren kwamen allerlei andere eenheden via Nederland naar Europa. Rotterdam speelde een belangrijke rol in dit geheel.
Er waren over heel Europa allerlei soorten US squadrons met andere bestemmingen. Een heel interessante vond ik altijd de 6 squadrons A-10 tank killers, die in Engeland op RAF Bentwaters en Woodbridge waren gestationeerd. Daar waren dan ook de vliegtuigshelters voor deze strijdmacht van 120+ vliegtuigen gebouwd. Deze eenheid kon ook nog ‘forward deployed’ worden op het Europese vasteland. In dat geval gingen 2 squadrons elk naar Ahlhorn, Sembach en Leipheim, en ook op deze bases waren weer vliegtuigshelters voor deze vliegtuigen gebouwd. Dure oplossing! Maar het toont aan dat bescherming van NATO luchtstrijdkrachten een hoge prioriteit had.
Dit is de A-10, let op het asymmetrisch geplaatste hoofdwiel, zodat er in de rompneus ruimte is voor het 7-loops 30mm kanon.
Tot slot een anekdote. In de jaren ’80 zouden we met een NATO Taceval team een onverwachte inspectie van Bentwaters en Woodbridge doen. Ik ontmoette het team op een regenachtige dinsdagavond in Oostende. Daar gingen we op de veerboot naar Felixstowe in Engeland. Normaal gingen we met het vliegtuig naar Engeland, maar dan zou het flightplan voor het onderdeel zichtbaar zijn. Dus om de verrassing compleet te maken reisden we per auto. Na de kortste hotelovernachting ooit (3 uur slaap) reden we op woensdagochtend om 05.00u het vliegveld Bentwaters op, Toen het alarm binnenkwam zijn we eens rond gaan kijken, en vonden een volledig bewapende A-10 in een shelter (de kisten zijn nooit bewapend, alleen tijdens oefeningen gebeurt dat), toen nog meer evaluators van ons team allemaal volledig bewapende A-10’s in alle shelters vonden was het wel duidelijk dat onze komst verwacht was. De teamchief riep ons een uur later bij elkaar en vertelde dat hij de zaak had afgeblazen omdat onze komst duidelijk bekend was. We konden weer in de auto’s stappen en via de veerboot terug rijden. De kortste evaluatie en de kortste hotelovernachting die ik ooit heb meegemaakt in een 36 uur durende klucht voor 12 heren en een vliegveld.