Fortificatieforum

Over het depot bij Brunssum: het heeft in ieder geval nog een militaire functie gezien de 'blur' in Google.

http://maps.google.com/maps?q=Brunssum& ... 15&iwloc=A" target="_blank

Leuk om te lezen allemaal. Heb zelf 9 maanden van mijn verplichte diensttijd moeten doorbrengen op Alexanderkazerne. Helaas toen nog geen interesse in bunkers. Kon 's-avonds ook gewoon naar huis, dus dat scheelde. Moest overdag een beetje typewerk verrichten over de OVO, een prachtig boekwerkje over de aansluitingen van het militaire netwerk en waar deze geplaats waren in NL. Helaas nooit een kopie gemaakt Verder moest ik telexist (jawel) spelen bij bureau Syscon. Maar dat was eigenlijk niet veel meer als een beetje voor de TV met filmnet hangen. Ben nooit in "de Bunker" geweest... Daar denk ik toch wel eens met spijt aan terug.

BunkerOwner schreef:Over het depot bij Brunssum: het heeft in ieder geval nog een militaire functie gezien de 'blur' in Google.

http://maps.google.com/maps?q=Brunssum& ... 15&iwloc=A" target="_blank" target="_blank" target="_blank

Het kan best nog in militair gebruik zijn, maar ongeveer 10 jaar geleden heb ik eens een oefening megemaakt op een dergelijk complex in Duitsland, vlak bij Venlo, dat was overgegaan naar de Bundeswehr, en daar waren vrijwel alle hallen compleet leeg.

Patrick schreef:Leuk om te lezen allemaal. Heb zelf 9 maanden van mijn verplichte diensttijd moeten doorbrengen op Alexanderkazerne. Helaas toen nog geen interesse in bunkers. Kon 's-avonds ook gewoon naar huis, dus dat scheelde. Moest overdag een beetje typewerk verrichten over de OVO, een prachtig boekwerkje over de aansluitingen van het militaire netwerk en waar deze geplaats waren in NL. Helaas nooit een kopie gemaakt Verder moest ik telexist (jawel) spelen bij bureau Syscon. Maar dat was eigenlijk niet veel meer als een beetje voor de TV met filmnet hangen. Ben nooit in "de Bunker" geweest... Daar denk ik toch wel eens met spijt aan terug.

Tja, ik heb ook spijt als haren op mijn hoofd, dat ik al die bunkers waar ik in heb gewerkt, nooit heb gefotografeerd.

RonEr schreef: Tja, ik heb ook spijt als haren op mijn hoofd, dat ik al die bunkers waar ik in heb gewerkt, nooit heb gefotografeerd.

Hehe, ik denk dat je dan best eens een hoop problemen had kunnen hebben en had moeten verklaren waarom je dan wel foto's aan het maken was

Geleide Wapens tijdens de Koude Oorlog deel 1 van2

In de periode 1963 – 1995 waren de Geleide Wapen groepen van de Luchtmacht in Duitsland geplaatst. Het idee was dat de HAWK raketten verder naar voren waren gestationeerd en de NIKE wapens verder naar achteren. Om een mogelijke onverwachte aanval van de Warschau Pakt landen te voorkomen moest er een hoge paraatheid worden gehandhaafd.

Dit betekende voor de HAWK missiles een paraatheid van 5 minuten en voor de NIKE missiles een paraatheid van 15 minuten. De Nike geleide wapens waren in een gordel ong. 100-120 km achter het IJzeren Gordijn geplaatst. De Hawk raketten lagen in een gordel oostelijk voor de Nike wapens. De Hawk was gespecialiseerd in het neerschieten van laagvliegende vliegtuigen. De Nike werkte op grotere hoogte, tussen de 2000m en 30.000m. Op elke 30 – 50 km lag een Nike batterij, soms wel 4 rijen dik. Vooral het Roergebied werd zwaar verdedigd door Duitse en Belgische Nike eenheden. Nederland had 2 Groepen geleide wapens met elk 4 squadrons Nike in globaal het gebied tussen Osnabruck, Munster en de Nederlandse grens.

Zelf was ik begin jaren ’70 vuurleidingsofficier bij een NIKE squadron. Eerst bij 118 Sq in Vörden, waar ik een soort Opleiding Tijdens Tewerkstelling (OTT) programma van een maand of 3 volgde. Daarna een examen, en toen naar 121Sq in Bad Essen overgeplaatst. Dat examen had trouwens nog wat voeten in de aarde. Daarvoor moet ik even vertellen dat 118 Sq een uniek vuurleidingssysteem had. Dat squadron had een zwaardere rondzoekradar en het was uitgerust om ballistische raketten neer te schieten. Daarom zag de vuurleidingsopstelling er heel anders uit dan de standaard Nike vuurleiding. Toen een collega van mij en ik examen moesten doen, was het systeem van Vörden langdurig in onderhoud, en besloten de hoge heren dat we maar examen in Bad Essen moesten doen. Daar kwamen we dus voor het eerst in een ‘normale’ Nike vuurleidingscentrale terecht. Dat ging dus van geen kant. We kregen toen allebei een maand of twee verlenging, en we moesten in Bad Essen gaan trainen. Daarna liep alles gladjes en slaagden we allebei zonder problemen.
Hieronder een plaatje van zo’n afwijkende vuurleidingscentrale, speciaal voor het onderscheppen van ballistische raketten.

Een Nike opstelling bestond uit twee uit elkaar liggende gebieden, het vuurleidingsgebied (Integrated Fire Control = IFC) en het lanceergebied waar de hangars met de raketten lagen. De afstand tussen deze gebieden moest minimaal 1200m zijn, omdat de radars de raket bij de start moesten kunnen volgen, door de enorme acceleratie van de raket kon dat alleen vanaf enige afstand.

De diverse radars bestonden uit een of twee rondzoekradars, twee doelvolgradars en een missile volgradar. De vuurleidingscentrale stond op wielen, net als de andere delen van de vuurleiding. Er was de Battery Control trailer (wij noemden dat de ‘van’) voor de BCO en zijn mensen, daarnaast de RC van (Radar Control) waar 5 man de diverse volgradars bedienden, dan de M&S van, met de technische spullen van de monteurs, en tenslotte de CDG, de Coder and Decoder groep. Dit was apparatuur die de data link met het Groep Operatie Centrum en het Sector Operations Centre verzorgden. In het stenen gebouw er tussenin zetelde de Chef van het technisch gebeuren.
En verder waren er generatoren, heel veel generatoren, om het hele systeem onafhankelijk van het electriciteitsnet te kunnen laten draaien. De generatoren hadden de neiging om op de meest onhebbelijke momenten er mee op te houden, tot grote ergernis van eenieder.

Zie plaatje hieronder.


De rondzoekradar pikte een doel op, dat electronisch werd geïdentificeerd. Als het vijandelijk was, gaf de BCO opdracht het doel met de twee doelvolgradars te volgen. Als het doel automatisch werd gevolgd werd er op de Launching Area een missile geselecteerd. Zodra op het statusbord alle lichtjes van de geselecteerde raket groen waren, telde de BCO af van 5 naar 0 en drukte de vuurknop in. Het missile werd door de missile tracking radar naar het doel geleid,waar de computer het missile liet ontploffen.

Een Nike vuurleidings ‘crew’ (bemanning) bestond uit een vuurleidingsofficier (Battery Control Officer – BCO) genaamd. Een stuk of 4-5 onderoffcieren radaroperators en een paar dienstplichtigen. Daarbij kwamen ook nog een paar technici voor onderhoud aan de radar en de computers.

Op het lanceergebied zwaaide de LCO (=Launching Control Officer) de scepter. Hij zat in een eigen commandopost, van waaruit de secties konden worden geselecteerd. De LCO was meestal een adjudant of sergeant majoor.

Er waren 3 missile secties. Iedere sectie bestond uit een hangar met raketten, 3 lanceer installaties (launchers) en een sectiebunker van waaruit de launchers konden worden bediend. Iedere sectie stond onder bevel van een section chief, meestal een sergeant, daarbij kwamen nog 5 soldaten en een korporaal om het paneel in de sectiebunker te bedienen.



Op iedere sectie lagen ongeveer 7 raketten, soms een paar meer. De meeste Nike squadrons hadden 21 of 23 raketten liggen. Op het plaatje zie je dat er 2 lanceersecties in een tweede apart beveiligde ‘binnenring’ liggen. Op deze twee secties lag een aantal Nikes die met een klein kernwapen waren uitgerust. Daarom werd de toegang tot de binnenring door Amerikaanse militairen bewaakt. De rest van de bewaking werd (vaak met honden) door Nederlandse militairen uitgevoerd. Ergens begin jaren ’80 zijn in het kader van de reductie van het aantal kernwapens in Europa alle Nikes van conventionele wapens voorzien. De kernwapens werden overal opgehaald door de US Army en zijn in de VS vernietigd.

In Bad Essen lagen de IFC en de launching area een heel eind uit elkaar. Hemelsbreed lag er een km of 5 tussen, maar over de weg was het wel 10 of 12, omdat het MIttelland Kanaal er tussen lag, en je via de brug moest omrijden. Tamelijk lastig, omdat ik als BCO daar ook regelmatig moest zijn, al was het alleen maar om de contacten een beetje te onderhouden.

Op de launching Area stond ook een technisch gebouw waar onderhoud aan de raketten kon worden gepleegd, Assembly genaamd. Vlak daarbij het was het Warhead building, tussen de scherfwallen. Bij onderhoud aan de raket werd eerst de bom eruit gehaald, omdat het aan een raket geen prettig sleutelen is als het wapen er nog in zit. De bom werd dan in het warhead building opgeslagen.

Per groep geleide wapens waren meestal 4 squadrons Nike ingedeeld. Een van deze squadrons moest een week lang 24u per dag op hoge paraatheid staan. Dat was 15 minuten. Dat betekende dat je dag en nacht met een complete crew op dienst moest zijn. En altijd gereed om een crew drill te doen als de sirene ging. In een volgend artikel iets meer over de crewdiensten en het dagelijks gebeuren op de site.

De paraatheid van 15 minuten werd iedere week door een ander squadron overgenomen, als ik me goed herinner was de wisseling altijd op dinsdagmorgen. Er was een 2e squadron op een paraatheid van 3 uur, dat fungeerde als back up voor het 15 minuten squadron, als dat kapot ging, nam het 3 uur squadron de paraatheid over. Het 3e squadron stond op 12 uur, en draaide alleen dagdienst. Het 4e squadron was in groot onderhoud, en daar werd zoveel mogelijk crewverlof gegeven, zodat de dienstplichtigen een week naar huis konden.

Meer over dag- en nachtdiensten en dagelijks werk op de site, en de langzame teloorgang van het Nike squadron in Bad Essen in de volgende aflevering.

Reuze interessante verhalen !
Hoewel er de laatste tijd steeds meer boeken over dit onderwerp verschijnen (met name Engelse titels) zijn dit soort 'inside' verhalen toch de krenten in de pap. Geven een goed beeld van die tijd. Keep them coming !

Eric

Geleide Wapens tijdens de Koude Oorlog deel 2 van 2

Als een squadron op 15 minuten stond, werd er door 3 crews de klok rond gedraaid. De dagploeg werkte van 8 tot 5, de avonddienst van 5 – 11 en de nachtploeg van 11 tot 8. Al je pech had, had je een week nachtdienst, gevolgd door weekenddienst. Dan had je bijna10 dagen achterelkaar gedraaid, en begon iedereen moe en gestrest te worden. In die dagen werd er nauwelijks gecompenseerd voor overuren, als je veel uren draaide had je gewoon pech, vond men. Overigens is dat later wel wat verbeterd.

In de vroege jaren ’70 was het Nike systeem een analoog systeem. Radars met radiobuizen en een analoge computer in de kasten achter de BCO. Dit betekende dat het systeem continu in de gaten gehouden moest worden, of de settings niet aan het verlopen waren. De meest frequente checks waren de ‘daily checks’ , die iedere 24 uur moesten worden uigevoerd. Meestal deed de nachtdienst dat, voordat de dagploeg op kwam. Als ik ’s morgens op dienst kwam en de daily’s waren compleet, dat liet ik meteen een crew drill uitvoeren. Dit is een alarmering, waarmee je met de hele crew door de procedure gaat voor het afvuren van een missile. Na afloop kun je dan kijken of het missile daadwerkelijk het doel geraakt zou hebben, dan had je meteen een indicatie hoe goed het systeem was. Er ging veel kapot in die dagen, en ieder squadron moest regelmatig voor een ander inspringen.

Merkwaardigerwijze deed het systeem het tijdens oefeningen heel erg goed, zolang alles onder full power dag en nacht aan bleef staan hoe beter alles bleef werken. Ik had altijd wantrouwende gevoelens bij het vele onderhoud dat er werd gepleegd. Gewoon aan laten staan, en niet teveel aan knoeien was mijn devies altijd.

Om zeker te zijn dat de hoge alarmstandaard altijd waargemaakt kon worden, stuurde het Groepshoofdkwartier een controleteam langs de diverse squadrons. Dit was het ORE-team (=Operational Readiness Evaluation). Dit uit 3 of 4 man bestaande team kon bij nacht en ontij de site op komen en testen of je ook inderdaad binnen 15 minuten een raket zou kunnen afvuren. Dat was altijd heel spannend, want je moest dan ook die raket (gesimuleerd) afvuren, terwijl het hele systeem op generatoren liep. Dat overschakelen was altijd een spannend moment, want als de generatoren het niet trokken werd het akelig stil en soms ging het licht uit in je van. De crewdrill was in een minuut of 12-13 goed te doen, maar dan moest alles meezitten. Als er zaken niet klopten, had je een marge van een minuut of 2 om het voor elkaar te krijgen, peentjes zweten was dat.

Ik herinner me een bepaalde evaluatie die echt goed liep, en alles viel mooi op tijd op zijn plaats, totdat een evalutor mijn van binnenliep, en me vertelde dat de hele evaluatie ongeldig was. Het bleek dat de dienstplichtige die de generators moest overschakelen, een kleine generator vergeten was over te schakelen. Dus volgens het boek stonden we niet compleet op ‘Tac Power ‘, en gingen we weer eens onderuit. En daarna het papierwerk, aan allerlei hoogmogenden uitleggen wat er fout ging – vooral diegenen die zelf nooit in de BCO stoel hadden gezeten hadden altijd hun zegje klaar. Al met al een minder sympathiek onderdeel van het geleide wapen gebeuren.

Begin jaren ’70 had de Kon Luchtmacht financiële problemen, en was niet in staat voldoende personeel in Duitsland te plaatsen voor het opvullen van alle functies bij de Nike. Daarom werd het 121 Sq in Bad Essen in 1970 tijdelijk uit de vredesparaatheid gehaald, en men beloofde aan NATO dat het in 1972 weer volledig zou meedraaien. Het gevolg was dat de operationele bemanning van de eenheid snel inkromp. Op een gegeven ogenblik was ik de enige BCO. Het squadron werd op een status van ‘earmarked’ geplaatst. Dit betekende dat de eenheid pas na een bepaalde alarmfase weer onder NATO bevel zou worden geplaatst. In 1972 was er natuurlijk nog steeds geen geld, maar toen besloot men om het squadron niet met nucleaire wapens uit te rusten, dat scheelde een hoop bewakingspersoneel. Het squadron werd toen weer een beperkte tijd operationeel, maar met de defensienota van 1974 werden 4 van de 8 Nike squadrons afgestoten en de restanten van 1 GGW en 2 GGW samengevoegd als 12 GGW. Eind 1974 ging het 121 squadron in Bad Essen dicht en werd begin 1975 opgeheven.

Het was qua ligging een uniek squadron met de IFC op een heuveltop in het Wiehengebergte boven Bad Essen. De radars waren op een hoge betonnen brug geplaatst, om boven de bomen uit te kunnen kijken. Aan de noordelijke rand van het gebergte hadden we een prachtig radarzicht in noordelijke en noord-oostelijke richting. Hier twee foto’s van de ‘brug’ waar alle radars op waren geplaatst. De plaatjes zijn van ong 5 jaar geleden.



Een jaar of 5 geleden zijn we met een klein groepje ex-geleide wapen mensen en een paar geïnteresseerde bunkerologen een paar dagen in Duitsland op stap geweest, en hebben vrijwel alle ex-Nederlandse sites bezocht. Van sommige was letterlijk niets over, maar anderen lagen er nog wel herkenbaar bij. Zoals hier de Launching area op Vörden. Dit is de sectiebunker van de C-sectie.


Dit zijn de generatorgebouwen op Bad Essen – daar stonden 4 grote en een enkele kleine dieselgeneratoren, als ik me goed herinner.


Dit is het warhead building op Vörden, hier werden de explosieve ladingen opgeslagen, als r aan de raketten gesleuteld moest worden. De deuren zijn weg, maar je kunt zien dat de raketten vertikaal naar binnen werden getakeld. Dat ging alleen om de raket zelf. Bij onderhoud bleef de eerste trap, de zgn ‘booster’ op de launcher liggen.


En tenslotte de Interconnecting building op Bad Essen. Hier stonden de 4 vuurleidingsvoertugen opgesteld met de deuropeningen naar het midden. In dit gebouwtje was het kantoor van de chef monteur (supervisor heette dat, geloof ik).



Hier laat ik het even bij, volgende week meer.

Dag Ron,

Mede gezien de reacties worden je bijdragen op prijs gesteld!
Wat betreft de Geleide wapens wil ik de lezers hier nog wijzen op de drie bezoekverslagen van onze bezoeken aan Nederlandse sites in (West-)Duitsland in 2004, 2005 en 2006:
http://www.forten.info/reisverslagen/nike2004/" target="_blank
http://www.forten.info/reisverslagen/nhp2005/" target="_blank
http://www.forten.info/reisverslagen/ggw2006/" target="_blank

Verder hoop ik dat de 'human interest' ook aan bod komt naast het beton en de procedures. Waarom je bijvoorbeeld na je pensioen nog regelmatig in Engeland zit.
En ik herinner me dat je tijdens een van onze bezoeken even op je lippen moest bijten omdat je er nog iets had meegemaakt vanwege internationale spanningen dat je is bijgebleven... Maakte indruk op mij.

Mvg,
René

Hoi René,

Als je zo allerlei herinneringen zit te typen, dan is het grappig wat er allemaal boven komt borrelen. Dingen, die ik allang dacht vergeten te zijn, komen opeens weer tevoorschijn. Ik zit alleen nog even te bedenken, hoe persoonlijk je in dit soort forums met je herinneringen kunt worden. Vooral omdat een aantal betrokkenen nog leeft. Ik zal binnenkort een stukje met 'feesten en partijen' maken, om de sfeer in zo'n squadron te beschrijven. Ik dacht dat ik met 3 of 4 stukjes wel zou zijn uitgepraat, maar ik heb nog zeker materiaal liggen voor nog eens 3 stukken, dus ga ik nog even door. Leuk dat het goed wordt gelezen.

groet,

Ron.

Soxmis en Feesten en Partijen in de Koude Oorlog.
Iemand noemde in een privé berichtje aan mij de term Soxmis, en daarom eerst kort even iets over een typisch Koude Oorlogs verschijnsel. De Soxmis (= Soviet Mission). Bij de wapenstilstandsovereenkomst die tussen de Geallieerden en Duitsland in 1945 in Berlijn was gesloten, was ook de indeling van Duitsland in bezettingszones geregeld. Een van de detailregelingen was dat ieder van de bezetters (USA, Engeland, Frankrijk en Rusland) een kleine militaire missie bij elk van de andere bezettingsmachten mocht stationeren. Ondanks het feit dat de verhouding tussen de Russen en de westelijke geallieerden later verslechterde, bleven de militaire missies overeind. Waarschijnlijk omdat het de mogelijkheden gaf tot wederzijdse spionage. De Russische Militaire Missie hoorde officieel bij het Britse Rijnleger (BAOR=British Army of the Rhine). De missie was niet bij het HQ in Rheindahlen geplaatst maar had een eigen vestiging in Herford, ik geloof bij een van de 2 divisie hoofdkwartieren van de Engelsen in Duitsland. Deze missie had speciale nummerplaten, en hun voertuigen mochten, met een aantal beperkingen, rustig rondrijden.

Ze werden verondersteld bij grote oefeningen weg te blijven, en ze hadden uitdrukkelijk bevel om weg te blijven uit verboden gebieden. Zo waren bijvoorbeeld alle nucleaire Nike eenheden verboden terrein. Er stonden rond de site bij Vörden dan ook borden in het Russisch om ze tegen te houden. Als ze dachten dat niemand ze zag, probeerden ze het toch wel eens. Meestal werden ze dan door de Military Police klem gezet, totdat de Britse liaison officer ze weer kwam bevrijden.
Ik heb ze een paar keer gezien en je werd dan verondersteld hun positie door te bellen naar een speciale hotline van de Engelsen, die hun bewegingen in de gaten probeerden te houden. Toch wel een vreemd gezicht. Zo’n auto met Russische nummerplaten, en met Russen in uniform erin. Een ander merkwaardig trekje was dat de nummerplaatverlichting uitgeschakeld kon worden, zodat ze zich ’s nachts min of meer anoniem konden verplaatsen. Ze stonden vaak op parkeerplaatsen op de Autobahn, omdat ze onbeperkt van de Autobahnen gebruik mochten maken.
Er circuleren veel cowboyverhalen over de Soxmis. Als je van spannende verhalen houdt: Google maar eens op Brixmis, dan kom je op websites uit van de Britse Missie bij het Russische leger in de DDR . Wat die allemaal meemaakten, mag enige naam hebben.

Dan iets over het Nederlandse sociale leven in Duitsland. Bij de Nike groepen lag altijd een squadron bij, of vlakbij het Groeps hoofdkwartier (Handorf en Schöppingen) en de andere 3 squadrons van de groep waren min of meer zelfstandige buitensquadrons. De buitensquadrons hadden hun eigen Nederlands woonwijkje met zo’n 50 woningen, een school, een winkeltje en een Militair Tehuis. Dat moest ook wel, omdat de buitensquadrons over de weg vaak tussen de 50 en 60 km van het groepshoofdkwartier lagen. Bij de Hawk eenheden was het anders. Omdat de squadrons daar tussen de 15 en 25 km van het hoofdkwartier lagen, was alles centraal bij het groepshoofdkwartier gelegd. Ook iedereen woonde bij elkaar in Blomberg, Hessisch Oldendorf en Stolzenau.

Over het algemeen was de saamhorigheid groot. Je zat tenslotte met z’n allen op een kluitje in een vreemd land. Er werd hard gewerkt, maar er werd ook regelmatig gefeest. In Duitsland heb ik als jonge, relatief onschuldige luitenant voor het eerst satè gegeten en het begrip barbecue leren kennen. Vaak werden er tijdens de weekend dagdiensten grote sate-braderijen georganiseerd. Het hielp dan als je wat oudere ex-KNIL onderofficieren op het squadron had, mannen die in Nederlandsch Indie hadden gediend, en die goed in pittige pindasaus waren. Zeker een maal per jaar werd op ieder squadron een groot feest gehouden. Dan werden er nog wat Duitse autoriteiten uitgenodigd en onder de heilzame werking van alcohol werden daar prima werkverhoudingen geregeld. Bij een van deze gelegenheden zag ik een Duitser die niet door had dat de sate eerst op het rooster moest, een stokje sate rauw opeten. Pas nadat hij het eerste stokjein z’n geheel had opgegeten , hebben wij hem beleefd op zijn vergissing gewezen.
Dat met z’n allen op een kluitje wonen had ook nadelen. Er waren hele roddelclubs ontstaan, waar je al over de tong ging als je het gras een week te laat maaide. In die dagen was ik zelf nog niet getrouwd. Daarom woonde ik eerst in een comfortabele kamer in de mess, maar later heb ik op alle locaties meestal iets buiten het dorp een appartementje gehuurd, dat gaf wel wat meer vrijheid, vooral omdat er vanachter de gordijnen in de Nederlandse woonwijk zorgvuldig in de gaten werd gehouden, wie bij wie naar binnen ging en hoe lang. In het buitenland wonen had behoorlijke financiële voordelen, belastingvrije auto’s en belastingvrije brandstof, om maar eens iets te noemen. Het had ook nadelen.
Vooral later in de jaren’70 werden de oefeningen langer, en waren de meeste mannen vaak een week of zoiets van huis. Hierdoor ontstonden links en rechts sociale problemen. Er was een beruchte straat in een van de woonwijken, waar op een gegeven ogenblik erg veel werd stuivertje gewisseld. Je kunt je voorstellen, dat de verhoudingen op het werk er niet beter op werden als er vrouwen van collega’s van slaapkamer begonnen te wisselen. Daarbij kwam ook nog, dat juridisch gezien een Nederlands huwelijk niet in het buitenland ontbonden kon worden. Scheiding betekende daarom onherroepelijk terugplaatsing naar Nederland. Verder waren er verhalen over een geestelijk verzorger die regelmatig bij dezelfde dames op bezoek ging terwijl de echtgenoten op oefening waren. Kortom alle menselijke trekken werden in het buitenland iets uitvergroot.

Zelf ontdekte ik, toen ik in Blomberg was geplaatst,dat er regelmatig uitnodigingen voor feesten bij Engelse onderdelen in de buurt binnekwamen, waar niemand iets mee deed. We zijn toen met een klein clubje vrijgezelle officieren eens wat meer aandacht aan de (grote) feesten van de Engelsen gaan besteden. Wel veel jasje, dasje – maar verder heel gezellig,vooral als je Engels een beetje redelijk is. Op een van die feesten bij het Engelse hoofdkwartier in Bielefeld kwam ik mijn huidige vrouw tegen, waarmee ik inmiddels meer dan 35 jaar later nog steeds mee ben getrouwd. Was een romantisch einde van een jaar of 6 bij diverse geleiden wapen eenheden in Duitsland.

Tenslotte nog even 2 op internet gevonden oud plaatjes van de site in Bad Essen.

Hier zie je de 2 doelvolgradars op de brug. Waarom 2? Omdat er 1 werd gebruikt voor het volgen van het doel, en de 2e meeliep om de afstand tot het doel te bepalen, wanneer de radars gestoord werden.

Dit zijn de vuurleidingsvoertuigen rond het centrale interconnecting gebouw. De van met de twee dingen erop is de bediening van de volgradars. De linkse van waar al die kabels uitkomen was mijn domein. Die dingen op het dak zijn de kunsstof afdekkingen voor de volgradars, als die eens over de weg vervoerd moesten worden.
De volgende keer iets over de Hawks ,Patriots en verplaatsingsoefenigen.

RonEr schreef:Zelf ontdekte ik, toen ik in Blomberg was geplaatst,dat er regelmatig uitnodigingen voor feesten bij Engelse onderdelen in de buurt binnekwamen, waar niemand iets mee deed. We zijn toen met een klein clubje vrijgezelle officieren eens wat meer aandacht aan de (grote) feesten van de Engelsen gaan besteden. Wel veel jasje, dasje – maar verder heel gezellig,vooral als je Engels een beetje redelijk is. Op een van die feesten bij het Engelse hoofdkwartier in Bielefeld kwam ik mijn huidige vrouw tegen, waarmee ik inmiddels meer dan 35 jaar later nog steeds mee ben getrouwd. Was een romantisch einde van een jaar of 6 bij diverse geleiden wapen eenheden in Duitsland.

Ik geloof je onmiddelijk maar ik had het was anders, vreemder onthouden. Iets met Engelse verpleegsters.
Dit soort verhalen vind ik altijd tekenent over hoe het leven van toeval aan elkaar hangt en de effecten van het leger in familie- en sociale relaties lang kunnen duren. Zoals soldaten die na WO1 trouwden met een meisje uit het dorp naast hun fort en er bleven wonen. Hun kleinkinderen zouden er niet zijn geweest als het fort er niet was geweest. Hoeveel kinderen zouden er niet (of wel) zijn geweest als er geen geleide wapens in Duitsland hadden gestaan!?
Of die Nederlandse ex-KLu die we op een HAWK site aantroffen terwijl hij op bezoek was bij zijn Duitse schoonfamilie...

René

Hoi René,

Ik wil niet alle sterke verhalen op internet zetten, anders blijven er geen sterke verhalen over om met een glas bier in de hand te vertellen.

Na het opheffen van de Geleide Wapen groepen in 1994 en 1995 zijn er verschillende mensen in Duitsland achtergebleven. Ik herinner mij zelfs dat de burgemeester van Blomberg in de jaren '70 met een Nederlandse ex-onderwijzeres was getrouwd.

Vuur en beweging, of: bij de Hawk ging alles anders.
Iets later dan de invoering van de Nike, werd de HAWK ingevoerd, medio jaren ’60. HAWK stond voor Homing All the Way Killer. Een kleine raket, die voor de middelgrote afstand was bedoeld, met een bereik van tussen de 20 en 25 km. Er waren twee grote verschillen met de Nike. De Hawk was speciaal ontworpen om op lage hoogte te worden ingezet, en het systeem was mobiel, het kon dus relatief eenvoudig worden verplaatst.
Binnen NATO werd afgesproken dat de Nike doelen tussen de 2500m en 30.000m hoogte zou aanvallen, terwijl de Hawk tussen grondniveau en 2500m actief zou zijn. Nederland richtte 3 Hawk groepen op, met elk 4 squadrons, althans dat was het plan. Het waren 3 GGW in Blomberg, 4 GGW in Hessisch Oldendorf en 5 GGW in Stolzenau. Toen men als laatste 5 GGW oprichtte, was het geld op, en werd 5 GGW slechts met 3 squadrons uitgerust. De reeds gebouwde 4e site in Steyerberg bleef leeg, en werd als oefenopstelling gebruikt.
Vooral 3 en 4 GGW lagen in het Weserbergland en de uitlopers daarvan, waar het behoorlijk heuvelachtig was. Het gevolg was dat de winters in dat gebied veel meer sneeuw opleverden dan bij de Nike eenheden het geval was. Een paar sites lagen boven de 300m hoogte. De sites van Stolzenau lagen meer in vlak gebied.
Het Hawk wapensysteem werkte met zgn. Doppler radars. Conventionele radars werken met pulse radars, die op lage hoogte allerlei echo’s van gebouwen, bossen en heuvels weerkaatsen, waardoor het radarplaatje onbruikbaar werd. De doppler radar van de Hawk gebruikte een constante uitzending, waardoor op de radarscope alleen bewegende zaken werden weergegeven. Dingen die stilstonden gaven in principe geen echo’s.

Dit is de rondzoekradar van de Hawk, de CWAR= Continuous Wave Acquisition Radar

En hier de doelvolgradar, de HIPIR= High power Illuminating Radar. Deze werd op het doel gericht en ‘bescheen’ het met radarenergie. De raket pikte de teruggekaatste radargolven op en vloog zo recht op het doel af. Op de achtergrond de PCP ,de commandopost van elke vuursectie. Op het dak de IFF antenne, voor identificatie van vliegtuigen.
De doppler radars gaven ook geluid weer. Ervaren operators konden aan het teruggekaatste geluid vaak horen wat voor type vliegtuig het was. Vooral in het begin deden zich wat merkwaardige verschijnselen voor. De radars waren afgesteld op een minimum snelheid van zo’n 150 km/u. Dus helikopters waren slecht waar te nemen, behalve de rotorbladen, die draaiden veel sneller, en waren goed te horen. Vaak volgde de radar een doel dat niet in de lucht was te zien. Meestal bleek dat dan de Intercity trein van Kassel naar Hannover te zijn, die met zo’n 160 km/u voorbij raasde. Ook een enkele Porsche met 200 km/u ’s nachts op de Autobahn was een attractief doel voor de radar.
Een Hawk squadron bestond uit een radarsectie met 2 rondzoekradars en 2 secties met elk 3 launchers en een eigen doelvolgradar. Per launcher lagen er 3 missiles, dus beschikte het squadron over 18 schietklare missiles, plus een reload van nog eens 18 missiles. Totaal 36 raketten (tegen de Nike met 21 tot 23 raketten per squadron). Het grote voordeel van de Hawk was, dat er meerdere raketten op een doel konden worden afgevuurd, tot wel salvo’s van 3 of 4 raketten. Het nadeel was dan dat je wel snel door je voorraadje missiles heen was. Omdat je op laagvliegende vliegtuigen moest schieten, had je relatief winig reactietijd, vandaar de mogelijkheid om verschillende raketten achter elkaar af te schieten.
Hier een Hawk Launcher met raketten.

De Hawk was ook mobiel, alles stond op vrachtwagens of aanhangwagens. In vredestijd werd gewoon vanaf de eigen site geopereerd, maar bij de eerste alarmeringen vertrokken de squadrons naar vooraf verkende locaties. Deze locaties waren behoorlijk geheim en lagen in de diverse kluizen. Twee keer per jaar moesten al deze locaties verkend worden, om te zien of er geen huizen gebouwd waren of wegen verlegd. Dat moest altijd heel geheimzinnig in burger gebeuren. Daarvoor bezat het onderdeel een aantal Duitse nummerplaten, die dan op de auto’s van de verkennende groepjes werden gezet, zodat ze niet als militaire voertuigen zichtbaar waren.

Die mobiliteit maakte alles nogal ingewikkeld, omdat je ook de verbindingen moet handhaven . Daarvoor had ieder squadron een aantal voertuigen met straalzendermasten die op verschillende heuvels moesten worden opgebouwd. De planning van zo’n verplaatsing van een GGW met 4 squadrons en een hoofdkwartier vergde uren en uren. Toch was dat regelmatig verplaatsen van de eenheid de sleutel tot overleven in de luchtoorlog, zoals ik 20 jaar later tijdens de luchtaanvallen op Servië in het kader van Operation Allied Force in 1999 meemaakte. Daar kom ik later nog uitgebreid op terug als we het over operaties in Joegoslavie hebben.
De Hawk eenheden waren nogal ver naar het oosten opgesteld, ze maakten daarom deel uit van het achtergebied van de diverse legerkorpsen die daar in oorlogstijd zouden opereren. Omdat de legerkorpsen de verplaatsingen op de grond controleren, was het nodig om de diverse GGW’s in te delen bij een legerkorps, anders zouden ze in oorlogstijd nooit aan de bak komen. 3 GGW werd ingedeeld bij het 1e Britse legerkorps, terwijl 5 GGW bij het 1e Duitse legerkorps kwam. Waar 4 GGW bij hoorde weet ik zo snel niet meer, waarschijnlijk bij het Duitse corps. Om dat goed te doen verlopen werd er altijd een ADOLT = Air Defence Operations Liaison Team bij zo’n landmachthoofdkwartier neergezet. Voor luchtverdedigingsoperaties vielen de 3 Nederlandse HAWK groepen onder het Duitse CRC (Radarstation) Auenhausen.
Ergens in de jaren ’70 werden de Hawks van de Europese landen geheel vernieuwd, de radars werden verbeterd, en ook werd er een nieuwe kleine vuurleidingscentrale ingevoerd, waarvan elk squadron er 2 kreeg. Op deze wijze konden de 2 secties van een squadron onafhankelijk van elkaar opereren, en waren ze minder kwetsbaar.
Ik weet nog dat tijdens een Taceval twee delen van een squadron elk op een verschillende locatie stonden, en beiden claimden dat ze op de goede locatie stonden, terwijl de diverse evaluators in het gras lagen te gieren van de lach. Voor het squadron niet zo leuk overigens.
Na de Defensiebegroting 1974 werd uit bezuinigingsgronden 4 GGW opgeheven. De squadrons van 3 en 5 GGW werden wat dichter naar elkaar gebracht om het ‘gat’ op te vullen, maar de waarheid was dat het aantal wapensystemen achteloos met 30% was verminderd. NATO was not amused, kan ik je vertellen.
De systemen van 4 GGW komen we later weer tegen in Nederland waar ze voor de vliegveldverdediging werden ingezet . 3 en 5 GGW bleven tot 1994 en 1995 in Duitsland, en werden daarna samengevoegd op Vliegbasis De Peel.
In het volgende tussenstukje een vergelijking in luchtfoto’s tussen Hawk, Nike en Patriot sites. Na vergelijking kun je aan de ‘footprint’ zien om wat voor systeem het het gaat. Geef me even tijd om dit voor te bereiden.
In voorbereiding heb ik nog een paar stukken over luchtoperaties boven Joegoslavië waar ik in 1994 en 1999 bij betrokken was, en nog een stukje over vliegveldverdediging.

Voor meer geleide wapenavonturen is een goed boek ‘Blazing Skies” uit 2002 ISBN 90 12 09678 2 door mijn oude vriend Rinus Nederlof . Hier en daar bij De Slegte verkrijgbaar.

Als een soort van tussenstukje even wat plaatjes. Ik ben altijd gefascineerd geweest door luchtfoto’s en omdat tegenwoordig satelliet- en luchtfoto’s gewoon op het internet staan, kun je daar best aardige dingen mee doen.
Vandaag eens de typische vormen van Hawk, Nike en Patriot sites naast elkaar gelegd. Ik zal daarbij op een aantal typische kernmerken wijzen, zodat je, kijkend op een luchtfoto kunt zien met wat voor wapensysteem je hebt te doen.

Wat je in het achterhoofd moet houden, is dat een aantal van de sites al meer dan 30 jaar geleden is verlaten . Veel van de sites in Duitsland lagen in natuurgebieden, en je ziet dan ook dat de plaatselijke autoriteiten langzamerhand de sites weer ‘aan de natuur teruggeven’ zoals dat zo mooi heet. Als je wat verschillende sites bezoekt zie je allerlei verschillende stadia van verval. De Nederlandse Geleide Wapens zijn in 1994/95 naar Nederland verplaatst. De Duitse Geleide Wapens zijn vrijwel allemaal in het Oosten van Duitsland terecht gekomen. De Belgische Geleide wapens zijn eenvoudigweg opgeheven , en ook van de 6 Amerikaanse Patriot eenheden zijn er niet veel meer te vinden. Het gevolg is dat veel sites in het terrein moeilijk te herkennen zijn, tenzij je weet waar je naar zoekt.
We beginnen met de Nike, het oudste systeem. De IFC areas waren klein en zijn nu vaak verdwenen of begroeid en nauwelijks te herkennen. Maar de Launching Area is vaak goed te zien.

Dit is de Launching Area van 118 sq in Vörden. Kenmerkend voor de Europese Nike sites, zijn de 3 hangars en de 3 platforms waar de missile launchers stonden. De bovenste is de Charlie sectie met de conventionele wapens, de andere twee zijn de A en B secties in de binnenring met kernwapens. Op dit plaatje kun je heel goed zien dat Vörden een oud Duits vliegveld is. Zelfd de bomkraters op de startbaan zijn nog goed te zien.


Hier de in de heuvels gelegen LA van het 120 Sq in Borgholzhausen, niet ver van Bielefeld. Je ziet dat hier de 3 secties veel dichter bij elkaar liggen dan op Vörden. Door de ligging met de heuvels was Borgholzhausen de meest fotogenieke site. Je komt deze site vaak op allerlei officiële foto’s tegen.

Tenslotte de door ons vaak bezochte site op Schöppingen, het 220 Sq van 2 GGW. Ook hier is sprake van een nogal compacte site. Let op de vele windmolens, die er nu staan.


De Hawk sites zijn veel kleiner in oppervlakte, maar daarom ook moeilijker te vinden, vooral als ze al een tijdje leeg staan. De meeste Nederlandse sites zijn geheel afgebroken en overgroeid. Deze hier was nog wel duidelijk in het landschap aanwezig.

De site in Borstel was tot 1 juli 1994 het tehuis voor 500 Sq van 5 GGW. Kenmerkend zijn de 2 ‘loops’ (rondwegen) van de beide lanceersecties. Meestal kun je de plaatsen van de 2x3 launcher platforms goed onderscheiden. Meestal is er een terreinverhoging waar de rondzoekradars stonden.
Een ander mooi voorbeeld was deze site aan de Oostzeekust.

Hier bij Eckernförde stond een Hawk batterij van 39 FLARK (= FLug Abwehr RAKeten) van de Duitse Luftwaffe. Ook deze site staat al meer dan 10 jaar leeg.


Tenslotte de Patriot stelling. Er waren 4 Nederlandse Patriot sites in Duitsland, 2 stuks bij 3 GGW en 2 bij 5 GGW. Opvallend de 8 launcherplatforms, die helemaal door hoge scherfwallen zijn beschermd. Dit geeft vanuit de lucht een opvallend beeld.


De Patriot site van 502 Sq in Hoysinghausen. Met het rode sterretje is de radarheuvel voor de Patriot Radar Set (RS) aangegeven. De voorkant van de launcherplatforms tussen de scherfwallen is met een zware stalen deur afgesloten, zodat de launcher altijd geheel tegen scherfwerking is beschermd. Aardig om te weten is dat de Nederlandse Patriot eenheden om financiële redenen met maar 5 launchers zijn afgeleverd. De 3 ontbrekende launchers per squadron zouden later worden aangeschaft. Ik heb het idee dat dat nog niet is gebeurd, maaer het kan zijn dat het geheel nu tot 6 launchers is aangevuld. De site is ieder geval standaard voor 8 launchers ingericht omdat dit de NATO standaard is.
En als laatste voorbeeld een eveneens niet meer in gebruik zijnde Duitse Patriot opstelling van 21 Flarak in Holzwickede.

De rode cirkel is de radarheuvel
Na lezing van dit geheel weet je voldoende om de diverse sites op foto’s te herkennen.

De volgende aflevering gaat over vliegveldverdediging in de jaren ’70 en ’80 – eind van deze week.